بررسي دگرساني، كانه‌زايي و ميانبارهاي سيال ذخيره مس- طلاي خوينرود، شمال ورزقان، استان آذربايجان شرقي، شمال‌غرب ايران

منطقه خوينرود در 25 كيلومتري شمال شهرستان ورزقان، استان آذربايجان شرقي و در منطقه فلززايي ارسباران قرار دارد. سنگ‌هاي ميزبان رگه- رگچه‌هاي كوارتز داراي تركيب كوارتزمونزونيتي و ديوريتي هستند. دگرساني‌هاي قابل تشخيص پيرامون رگه- رگچه‌هاي كوارتزي شامل انواع سيليسي، فيليك، آرژيلي و پروپيليتي هستند. رگه- رگچه‌هاي كوارتزي بافت‌هاي نواري، شانه‌اي، پركننده فضاي خالي، حفره‌اي و برشي دارند. كانه‌زايي طي دو مرحله درونزاد و برونزاد رخ داده است. كاني‌هاي درونزاد شامل كاني‌هاي سولفيدي (كالكوپيريت، پيريت و بورنيت) و طلا هستند كه با كاني‌هاي برونزاد چون اكسيدها و هيدروكسيدهاي آهن (گوتيت، هماتيت و جاروسيت)، كربنات‌هاي مس (مالاكيت و آزوريت) و سولفيدهاي ثانويه مس (كووليت و كالكوسيت) همراهي مي‌شوند. دماسنجي ميانبارهاي سيال دوفازي غني از مايع در كاني كوارتز همزاد با كاني‌سازي نشان مي‌دهد كه شوري ميانبارهاي سيال بين 8 تا 20 درصد وزني معادل نمك طعام و دماي همگن‌شدگي آنها در گستره 140 تا 380 درجه سانتي‌گراد قرار است. بر اساس يافته‌هاي دما‌سنجي، ليگاندهاي مؤثر در حمل و نقل فلزها از نوع كلريدي و سولفيدي بوده و پديده جوشش، سرد شدن و رقيق‌شدگي با سيال هاي جوي مهمترين سازوكارها در نهشت كانسنگ‌ها هستند. بررسي يافته‌هاي زمين‌شناسي، دگرساني، كاني‌شناسي، بافتي و ميانبارهاي سيال در رگه- رگچه‌هاي كوارتز نشان‌ مي دهد كه كانه‌زايي در منطقه خوينرود شباهت بسياري به ذخاير فراگرمايي نوع سولفيدشدگي پايين دارد.