بررسي اقوال و احوال بايزيد بسطامي و جنيد بغدادي بر طبق نظريه روان‌شناسي مثبت

امروزه با گسترش مطالعات بينارشته‌اي مرزهاي سنتي رشته‌هاي مختلف دانشگاهي تغيير كرده و بسياري از آثارگذشتگان با استفاده از نظريات جديد بازكاوي و مورد مطالعۀ مجدد قرار گرفته‌است. روان‌شناسي مثبت كه به‌تازگي مورد توجه روان‌شناسان قرار گرفته؛ مؤلفه‌هايي را عنوان مي‌كند كه با اصول عرفا بسيار نزديك است. سليگمن مؤلفه‌هاي مؤثر در اين حوزه را به شش قسمت تقسيم كرده‌است: خرد، شجاعت، عشق، عدالت، ميانه‌روي و تعالي. اين فضيلت‌ها در ميان آثار عرفا مشهود است، از جمله تذكره‌الاولياي عطار كه به شرح اقوال عارفان پرداخته است. جستار حاضر با استفاده از روش تحليلي– توصيفي و استفاده از منابع كتابخانه‌اي به بررسي اقوال جنيد بغدادي و بايزيد بسطامي پرداخته است. با بررسي زندگي اين دو پيشواي بزرگ مشرب‌هاي عرفاني متفاوت و مهم يعني «عرفان عابدانه» و «عرفان عاشقانه»، مي‌خواهيم به نكاتي از زندگي و شخصيت آنها پي‌ببريم كه با مؤلفه‌هاي روان‌شناسي مثبت‌گرا مطابقت بيشتري دارد. مؤلفه‌ خرد اولين اصل مثبت‌گرايان است و مكرر در احوال اين دو بزرگوار مشاهده مي‌شود و يا تعالي، آخرين مؤلفه‌ مثبت‌گرايان، تك تك اصولش بجز فضيلت شوخ‌طبعي مابقي با رفتار آنان مطابقت دارد. مؤلفه‌هايي نظير عشق، عدالت و ميانه‌روي نيز با آموزه‌هاي عارفان شباهت زيادي دارد، اما مؤلفه‌اي مانند شجاعت كمتر به آن توجه شده است.