ارزيابي و پهنه‌بندي سيل‌خيزي حوضه گيوي‌چاي

حوضه گيوي چاي در جنوب استان اردبيل با مساحت 1554 كيلومتر مربع، از زير حوضه‌هاي درجه سه سفيدرود است كه اين خطر هر از چندي در آن رخ مي دهد؛ به همين منظور، پهنه‌ بندي سيل خيزي حوضه گيوي چاي همواره قابل توجه است. پس از تهيه نقشه پهنه‌بندي، حوضه مورد مطالعه بر اساس شدت سيل‌خيزي به پنج كلاس بسيار كم، كم، متوسط، زياد و بسيار زياد تقسيم‌بندي شد. همچنين نقشه نهايي سيل‌خيزي حوضه با روستاهايي كه در سال‌هاي اخير به‌ سبب سيل آسيب‌ ديده‌اند، اعتبارسنجي شد. بيشترين مساحت مناطقي كه در پهنه‌هاي با خطر بسيار بودند، شيب و بارش‌هاي زياد داشتند و از لحاظ ليتولوژي و هيدرولوژي خاك نيز داراي نفوذپذيري بسيار پاييني بودند و در مناطقي كه پوشش گياهي كمتر و ضعيف است، همپوشاني داشت و بيشتر در معرض سيلاب‌ها بود. براي پهنه‌بندي سيل‌خيزي از داده‌هاي ارتفاع، شيب، ليتولوژي، بارش، پوشش گياهي، هيدرولوژي خاك، فاصله از رودخانه، تراكم زهكشي و كاربري اراضي استفاده ‌شد. لايه‌هاي خاك، ليتولوژي و كاربري اراضي با استفاده از نرم‌افزار IDRISI و بقيه لايه‌هاي مورداستفاده با استفاده از ابزار fuzzy membership فازي سازي و تمام لايه‌ها در نرم‌افزار Expert Choice وزن دهي شد. تحليل و مدل‌سازي نهايي نيز با استفاده از مدل FAHP فازي گاما انجام شد. نتايج نشان داد كه تراكم زهكشي، بيشترين تأثير و پوشش گياهي، كمترين تأثير را در سيل‌خيزي داشت. با توجه به همبستگي بالاي گاما 0/9 با معيارهاي سيل‌خيزي، نقشه نهايي انتخاب شد. بر اين اساس، قسمت‌هاي مركزي حوضه داراي ارتفاع بالاتري بود و نسبت به مناطق پست‌تر قسمت‌هاي غربي، توان بالايي براي سيل‌خيزي داشت.