ارزيابي خصوصيات هيدروژئوشيميايي چشمه‌ها و چاه‌هاي شرق دشت گرگان

براي ارزيابي و مقايسه خصوصيات هيدروژئوشيميايي برخي از چشمه‌ها و چاه‌‌هاي شرق دشت گرگان، از داده‌هاي هشت چشمه و چهارده چاه در يك دوره ده ساله (1394-1384) استفاده‌ شد. در اين پژوهش براي شناسايي فرايندهاي هيدروژئوشيميايي حاكم، منشأ نمك‌ها محلول و آلودگي منابع آب زيرزمينـي از دياگرام‌هاي هيدروژئوشيميايي، نسبت‌هاي يوني و نمودارهـاي تركيبـي استفاده ‌‌شد. نتايج نشان‌ داد كه در نود درصد پارامترهاي فيزيكوشيميايي مورد بررسي، بين چاه‌ها و چشمه‌ها اختلاف معني‌داري وجود ندارد. با توجه به توزيع مكاني پارامتر‌هاي هيدروشيميايي، غلظت اكثر پارامترها در جهت جريان آب زيرزميني در حال افزايش است؛ به طوري كه ميزان هدايت الكتريكي از 504 تا 4371 ميكروموس تغيير مي‌كند. نتايج نشان‌ داد كه Mg-HCO3، تيپ غالب آب و دو رخساره Ca-Mg-CO3-HCO3 و Mixed Ca-Mg-Cl-SO4 به ترتيب بيشترين فراواني را در منابع آبي دارد. براساس دياگرام گيبس، واكنش ‌آب ـ سنگ عامل اصلي در تغيير پارامترهاي هيدروژئوشيميايي در منابع آبي مورد مطالعه است. نتايج حاصل از نسبت‌هاي يوني و نمودارهاي دو متغيره نشان ‌داد كه سنگ‌هاي آهكي و نفوذ آب شور، مهم‌ترين منابع تغذيه‌كننده آب زيرزميني است. همچنين فرايند تبادل يوني نسبت به فرايند تبادل يوني معكوس، در ميزان غلظت نهايي عناصر اصلي در آب زيرزميني نقش مؤثرتري دارد. نتايج بررسي نمودارهاي NO3/Cl و HCO3/Cl در مقابل Cl نشان داد كه فعاليت‌هاي انساني و نفوذ آب شور لايه‌هاي زير سطحي به داخل آب زيرزميني، در تغيير و تكامل هيدروژئوشيميايي آب زيرزميني نقش مهمي دارد.