مورفومتري و بازسازي زمين‌لغزش معلم‌كلايه

زمين‌لغزش‌ها حجم زيادي از مواد را در يك مكان جابه‌جا نموده و در جاي ديگر بر جاي مي‌گذارند به‌علاوه باعث افزايش رسوب در پايين‌دست حوضه مي‌شوند كه علاوه بر تهديدات جمعيتي و فرسايشي، چشم‌انداز منطقه را به‌شدت متأثر مي‌سازند. در اين مقاله زمين‌لغزش معلم‌كلايه در حوضه الموت، يكي از زيرحوضه‌هاي اصلي شاهرود، بررسي مي‌گردد. اساس تشخيص، شناسايي و بررسي زمين‌لغزش معلم‌كلايه بر مشاهدات ميداني و تفسير پديدارشناسانه آن استوار است. به اين منظور علاوه بر مورفومتري اشكال مختلف در داخل خود زمين‌لغزش، به مناطق مرتفع مسلط به زمين‌لغزش صعود نموده و نقش لندفرم‌هاي مسلط به زمين‌لغزش در وقوع اين حادثه كاتاستروفيك مورد ارزيابي قرارگرفت. با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS، توپوگرافي قبل از زمين‌لغزش بازسازي گرديد و نسبت به وضع موجود، تجزيه‌وتحليل شد. با انجام محاسبات رستري در Arc GIS حجم مواد تخليه‌شده توسط زمين‌لغزش برآورد گرديد. زمين‌لغزش معلم‌كلايه با ابعاد 1.3 كيلومتر عرض (قسمت تاج زمين‌لغزش)، 1.6 كيلومتر طول و متوسط 80 متر عمق در كنگلومراي اندژ رخ‌داده و حجمي معادل 91 ميليون مترمكعب مواد را جابه‌جا نموده است. حضور كنگلومرا با شيب بسيار تند و سيلتستون مارن دار كه با جذب آب كه حالت اشباع داشته است منجر به جابه‌جايي مواد در يك سطح وسيع شده است؛ مساحت سطح گسيختگي زمين‌لغزش در حدود 2.632 كيلومترمربع و گسترش مواد جابه‌جاشده در سطحي معادل 13.5 كيلومترمربع است. زمين‌لغزش‌هاي كوچك در بالادست، شرايط هيدرولوژيكي مناطق پايين‌دست را به هم مي‌ريزد و شرايط زمين‌لغزش‌هاي بزرگ فراهم مي‌نمايد.