تحليل اقدامات كشاورزان براي بهبود تاب‌‌آوري نظام‌‌هاي بهره‌‌برداري كشاورزي كوچك‌‌مقياس استان همدان در شرايط تغيير اقليم

وقوع بلاياي طبيعي همواره با آسيب‌‌هاي شديدي در بخش كشاورزي به‌‌ويژه در واحدهاي كوچك‌‌مقياس همراه است. يكي از رويكردهاي مقابله با اين آسيب‌‌ها بهبود تاب‌‌آوري نظام‌‌هاي بهره‌‌برداري است. از همين‌‌رو اين تحقيق با هدف كلي تحليل اقدامات مناسب بهبود تاب آوري نظام‌‌هاي بهره‌‌برداري كشاورزي كوچك‌‌مقياس از ديدگاه كشاورزان استان همدان در شرايط تغييراقليم انجام شد. جامعه آماري پژوهش كشاورزان فعال در واحدهاي بهره‌‌برداري كوچك‌‌مقياس (زير10هكتار) بودند. حجم نمونه با استفاده از فرمول كوكران 300 نفر محاسبه شد. نمونه‏ گيري به روش خوشه ‏اي در طي چندمرحله انجام و كشاورزان به‌‌وسيله پرسشنامه ‏هاي جداگانه مورد مصاحبه قرار گرفتند. ابزار اصلي پژوهش پرسشنامه‏ محقق‌‌ساخته‌‌اي بود كه روايي آن توسط جمعي از متخصصان پايداري كشاورزي و اعضاي هيئت‌‌ علمي گروه مديريت و توسعه كشاورزي دانشگاه تهران و پايايي آن از طريق ضريب آلفاي‌‌كرونباخ و پايايي‌‌تركيبي تاييد‌‌گرديد. تجزيه و تحليل داده ‏ها با استفاده از نرم‌‌افزارهاي SPSSwin25 و SMART PLS 3 انجام شد. نتايج نشان داد كه براي بهبود تاب‌‌آوري واحدهاي بهره‌‌برداري‌‌ كشاورزي موردمطالعه سه دسته اقدامات دولتي، اقدامات اقتصادي اجتماعي و اقدامات محلي زراعي لازم است. درهمين راستا پيشنهادهايي به‌‌منظور بهبود تاب‌‌آوري واحدهاي بهره‌‌برداري موردمطالعه همچون بكارگيري فناوري‌‌هاي نوين، توسعه‌‌ خدمات زيربنايي، توسعه مكانيزاسيون و نوسازي، تقويت زيرساخت‌‌هاي توسعه، تنظيم بازارمحصولات‌‌ كشاورزي، حل‌‌كردن بحران‌‌هاي سياسي و كاهش حضور يك‌‌جانبه يا تسلط كشاورزان بزرگ‌‌مقياس در مديريت تشكل‌‌هاي محلي ارايه ‌‌شد. اين پيشنهادها آسيب‌‌پذيري واحدهاي كوچك‌‌مقياس را كاهش داده و موجب افزايش تاب‌‌آوري آن‌‌ها مي‌‌شود.