پايش غلظت دي‌‌اكسيد نيتروژن در دوره‌‌ي كوويد-19 با استفاده از داده‌‌هاي ماهواره‌‌ي سنتينل-5 (مطالعه‌‌ي موردي: كلان‌‌ شهر شيراز)

دي‌اكسيد نيتروژن يكي از شاخص‌‌هاي مهم در ارزيابي كيفيت هواي شهرها تلقي مي‌‌گردد، لذا شناسايي پهنه‌‌هاي آلوده به اين آلاينده از اهميت بسيار زيادي برخوردار است. يكي از علوم و فناوري‌‌هايي كه مي‌‌تواند در كوتاه‌‌ترين زمان و با صرف هزينه‌‌ي كمتر در رابطه با شناسايي اين پهنه‌‌ها به متخصصين محيط‌زيست شهري كمك كند، علم سنجش‌ازدور ماهواره‌‌اي است. در حال حاضر، سنجش‌ازدور ماهواره‌‌اي يك فناوري مفيد براي اندازه‌گيري آلاينده‌‌هاي جوي در سطح جهاني، منطقه‌‌اي و شهري مي‌‌باشد. ازاين‌رو، پژوهش حاضر به شناسايي و بررسي توزيع زماني مكاني گاز دي‌اكسيد نيتروژن در دوره‌‌ي انتشار كوويد 19 با استفاده از داده‌‌هاي ماهواره‌‌ي Sentinel 5P و تحليل آن با متغيرهاي محيطي در كلان‌شهر شيراز طي 24 ماه (2019 و 2020) پرداخته است. بر اساس نتايج حاصل از اين پژوهش، بيشترين مقادير ميانگين ماهانه گاز دي‌اكسيد نيتروژن در سال ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ مربوط به فصل پاييز بود. همچنين، منطقه‌‌ي 2 شهر شيراز به‌عنوان آلوده‌‌ترين منطقه در دو سال مورد مطالعه شناسايي شد. علاوه بر اين، پس از تحليل پارامترهاي باد، بارش و دما مشخص گرديد كه عامل باد با ضريب همبستگي 0.638 در  سطح معناداري، يك درصد نسبت به ديگر عوامل اقليمي، بيشترين تأثير را در تغيير مقادير گاز دي‌اكسيد نيتروژن داشته است. بحران كوويد ۱۹ نيز با اثر بر كاهش ترددها و ترافيك شهري، در تغيير مقادير گاز دي‌اكسيد نيتروژن در سال 2020 نسبت به سال 2019 به‌صورت ماهانه نقش داشت. الگوي تغييرات ميانگين گاز دي‌‌اكسيد نيتروژن مربوط به داده هاي ماهواره‌‌اي در سال‌‌هاي مورد مطالعه روند كاهشي داشته كه با الگوي تغييرات مقادير اخذ‌‌شده از ايستگاه پايش آلودگي همخواني داشت. نتايج حاصل از اين پژوهش مي‌تواند در زيست پذيري شهري و مديريت بحران مفيد واقع گردد.