ارزيابي ريسك مرگ و مير ناشي از تنش گرمايي در كلانشهرهاي ايران

تنش هاي گرمايي يكي از عوامل خطر در مرگ و مير به شمار مي رود. هدف پژوهش، شناخت پتانسيل شاخص جهاني آب و هواي حرارتي (UTCI) به عنوان شاخص خطر سلامت مرتبط با گرما در ايران است. با استفاده از 32 سال داده هاي روزانه هواشناسي، مقادير UTCI در صدك هاي مختلف براي شناسايي دوره هاي مرگ و مير بيش از حد در پنج شهر تهران، اهواز، مشهد، شيراز و اصفهان در فصل تابستان تعريف شد. الگوهاي فراواني طبقات شاخص UTCI تابستانه شناسايي شد. آستانه صدك هاي مقادير حداقل و حداكثر شاخص براي هر ايستگاه استخراج شد. نتايج پژوهش نشان داد مقادير تابستاني شاخص بين 55.4 تا 1.9 درجه سانتيگراد متغير است. در مجموع 18.08% دماي شبانه (دماي حداقل شاخص اقليم حرارتي) و 97.64 % دماي روزانه (دماي حداكثر شاخص اقليم حرارتي) روزهاي مورد مطالعه همراه با تنش گرمايي بوده است. در طول دوره مورد مطالعه 10 درصد روزهاي تابستان در شرايط مرتبط با مقادير حداكثر شاخص UTCI در سه كلاس تنش گرمايي قوي، بسيار قوي و شديد قرار دارند. همبستگي با داده هاي مرگ و مير از 5 ايستگاه نشان داد كه رابطه بين UTCI و تعداد مرگ و مير بستگي به آب و هواي زيستي ايستگاه دارد و تعداد مرگ و مير در شرايط تنش گرمايي بسيار قوي و شديد افزايش مي يابد، يعني زماني كه UTCI بالاي 38 و 46 درجه سيلسيوس است. برازش رده هاي تنش گرمايي بر تعداد مرگ‌ و ميرها با روند تابع LOWESS نشان داد پراكندگي مرگ و مير در راستاي شاخص UTCI ماهيت متنوعي داشته و بصورت اشكال بالابر V ، U ، J ديده شد. ميزان افزايش مرگ و مير بستگي به سطوح تنش گرمايي دارد و در حدود 35 درجه سيلسيوس و بالاتر، يعني ورود به محدوده رده تنش گرمايي متوسط شاخصUTCI ، افزايش مرگ و مير مشهود است.