تعبير نصر حامد ابوزيد از حقوق شهروندي: مدرن يا بازگشت به سنت

نومعتزله مدرن كه در آراي متفكراني چون نصر حامد ابوزيد خود را نشان داد ازجمله نحله‌هاي فكري ديني-اسلامي است كه بر عنصر عقل‌گرايي تأكيد بسيار دارد. بر همين اساس اين پژوهش به دنبال بررسي اين مسئله اساسي است كه نصر حامد ابوزيد چگونه با استفاده از روش‌شناسي نوين در علوم انساني همچون زبان‌شناسي و هرمنوتيك به طرح نظريه شهروندي در جوامع اسلامي پرداخته است؟ يافته هاي اين پژوهش كه به شيوه توصيفي-تحليلي گردآوري شده، نشانگر آن است كه از منظر ابوزيد چون بيشتر احكام تشريعي اسلام متأثر از فرهنگ نزول بوده اند، نتوانسته است با نهادهاي مدرني چون شهروندي روبه‌رو شود. بر همين اساس آنچه موجب عدم تحقق شهروندي در جامعه مصر و جوامع مشابه شده، فقدان شكل گيري آزادي عقيده است؛ به عبارت ديگر شهروندي نزد ابوزيد نه از رابطه سياسي و حقوقي بين فرد و دولت، بلكه با تحقق آزادي عقيده، انديشه و بيان شكل مي گيرد. از اين رو انسان، محور مطالعات ابوزيد قرار مي گيرد. او تلاش مي كند تا با بازخواني مجدد متن، بر تفاوت، كثرت گرايي و شناسايي ديگري صحه گذارد. لذا در خوانش ابوزيد، حاكميت قانون و شهروندي با يكديگر رابطه متقابل دارند و شريعت نيز با توجه به ويژگي ذاتي اش مبني بر سعادت و رفاه انسان با آن‌ها در يك راستا قرار مي گيرد.