بررسي موانع و راهكارهاي ارتقاي مشاركت سياسي در قرآن

مشاركت سياسي از مسائل علم سياست و بنيادهاي مهم سلامت اجتماعي و سياسي قلمداد مي‌شود و امري سهل و ممتنع است كه مانعي كلان يا خرد مي‌تواند حركتش را متوقف كند يا عاملي شتاب‌زا بر سرعتش بيفزايد. فرضيۀ مقاله در پاسخ بدين پرسش كه «سخن قرآن دربارۀ موانع مشاركت سياسي و راهكارهاي ارتقاي آن چيست؟» اين گزاره را مطرح مي‌سازد كه بر پايۀ مفروض، امكان ظرفيت‌سنجي مفاهيم سياسي امروزين در قرآن مبتني بر تفسير موضوعي وجود دارد و با واكاوي دال و مدلول‌ها، مي‌توان به‌طور عام و خاص دريافت كه قرآن دراين‌باره سخن دارد و آن را ذيل محورهاي ذهني‌فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي و برپايۀ قاعدۀ جري و تطبيق و نيز الغاي خصوصيت اصطياد نمود. براين‌اساس، مهم‌ترين مانع ذهني‌فرهنگي، بسط بي‌جهت و بي‌ضابطۀ قلمرو دين است كه عرصه را بر مشاركت سياسي فعال مي‌بندد و راهكار اصلي ارتقا نيز، بسط اعتدالي و به‌دور از افراط و تفريط قلمرو دين است. اختلاف و نزاع غيرهنجارمند مهم‌ترين مانع اجتماعي است كه فضاي نامنتظم و فتنه‌گون ايجاد مي‌كند و راهكار مهم اجتماعي نيز توجه به مكانيزم‌هاي رفع اختلاف مانند صلح توسط داوران مرضيّ‌الطرفين است. مهم‌ترين مانع سياسي، استبداد است؛ به‌ويژه اگر با دين آميخته شده باشد و مهم‌ترين راهكار، افزايش ظرفيت سياسي و ترويج مداراست. مهم‌ترين مانع اقتصادي نيز تبعيض است كه در مقابل عدالت اقتصادي و اجتماعي مي‌تواند مهم‌ترين راهكار اقتصادي افزايش مشاركت سياسي باشد.