ارزيابي ترجمۀ الهي قمشه‌اي بر اساس نظريۀ آنتوان بِرمن (موردپژوهي سورۀ مريم)

آنتوان بِرمن فيلسوف و مورخ و نظريه‌داز معاصر فرانسوي است كه به‌دليل نوع نگاه خاص خود به ترجمه، تأثير فراواني در حوزۀ نقد و مطالعات ترجمه داشته است. وي مدل ريخت‌شكنانۀ خود را در قالب سيزده گرايش بيان و از موارد ناهمگوني ميان ترجمه و متن مبدأ، به‌عنوان سيستم تحريف متن ياد كرده است. پژوهش حاضر با روش توصيفي‌تحليلي بر آن است تا هفت گرايش از گرايش‌هاي ريخت‌شكنانۀ بِرمن را در ترجمۀ فارسي الهي قمشه‌اي از سورۀ مريم، مورد بررسي و نقد و ارزيابي قرار دهد. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه در ترجمۀ قمشه‌اي، عناصر تفسيري و توضيحات كوتاه ميان‌پرانتزي زيادي به‌كار رفته و متن ترجمه در برخي موارد، از متن اصلي فاصله گرفته است. در مجموع و در ميان اين سيزده مؤلفه، اطناب، شفاف‌سازي، منطقي‌سازي و تخريب سيستم‌هاي متن از عوامل اصلي تحريف متن در ترجمۀ قمشه‌اي است و در حوزه‌هاي آراسته‌سازي، تخريب كمّي و تخريب كيفي نيز، انحرافات اندكي از متن مبدأ به‌چشم مي‌خورد. در مجموع، همۀ اين مؤلفه‌ها باعث تخريب ساختاري و معنايي متن مبدأ شده است.