شبكه‌ هاي اجتماعي: رسانه جامعه شبكه‌اي غيررسمي ايران

در پاسخ به پرسش از موقعيت جامعه‌ شناختي «شبكه‌هاي اجتماعي» در جامعه پساتلويزيوني ايران قرن بيست و يكم، دو پاسخ عمده از سوي پژوهشگران ايراني مطرح شده است: شبكه‌هاي اجتماعي به مثابه حوزه عمومي ايراني و شبكه‌هاي اجتماعي به عنوان آنومي و هرج‌ و مرج. ديدگاهي كه اولي از پياده‌سازي منظر ارتباطيِ هابرماسي-كاستلزي بر ايران برمي‌خيزد و دومي از پياده‌سازي رويكرد آماري-رفتاري پژوهشگران كلان‌داده‌هاي مؤسسه تحقيقات اينترنت آكسفورد. مقاله حاضر اما بر اين باور است كه تحليل موقعيت جامعه‌شناختي شبكه‌هاي اجتماعي در ايران دو دهه اخير تنها با قراردادن تحليل ارتباطي در زمينه نظريه اجتماعي- تاريخي تحولات ايران معاصر ممكن است. در همين راستا نگارنده با بهره‌گيري از آراء رفيع‌پور، ميگدال و سربرني-محمدي نشان مي‌دهد كه بر خلاف ذهنيت غربيِ تازگي داشتنِ گذار از جامعه توده‌اي به جامعه شبكه‌اي با انقلاب ارتباطاتي، جامعه غيررسمي ايراني در دو سده اخير جامعه‌اي شبكه‌اي با ساختار مقاومت تار عنكبوتي دائمي در برابر ساخت و هژموني قدرت حاكم و استفاده از رسانه‌هاي كوچك بوده است و بر سياق تاريخي خود شبكه‌هاي اجتماعي را با امكانات شبكه‌اي و خودانگيزِ هماهنگي كه دارد در جهت بسط ارتباطي خود به كار گرفته است. در نتيجه پيشنهاد راهبردي نگارنده اين است كه تحقيقات كمّي و كيفي بر روي شبكه‌هاي اجتماعي در ايران و همينطور سياستگذاري آن در چارچوب جامعه شناسي منحصر به فرد جامعه غيررسمي و كهن ايراني دنبال شود.