فضاي مجازي و قطب ‌بندي سياسي در ايران مطالعه موردي: واكنش‌هاي كاربران توئيتر فارسي به رويدادهاي سياسي و اجتماعي (سال‌هاي 1400-1401)

توسعه شبكه‌هاي اجتماعي برخط (آنلاين) و ظهور جامعه بن ‌سازه‌اي (پلتفرمي) در دهه‌هاي اخير، تأثير اجتماعي و سياسي شگرفي بر روابط ميان آدميان در سرتاسر جهان گذاشته است. در پلتفرم توييتر از جمله در ميان كاربران ايراني آن، مسأله سياست بسيار پررنگ است. امروزه اين پلتفرم به يكي از مهم‌ترين ابزارهاي اطلاع رساني وارتباطات سياسي در جهان تبديل شده به طوري كه بسياري از ديپلمات‌ها و مقامات عالي سياسي جهان نيز نظرات خود را در مورد رويدادها و مسائل سياسي و بين‌المللي در اين پلتفرم ابراز مي‌كنند. از آنجا كه علاوه بر محتواي هر نوع رسانه‌اي، شكل و فضاي ارتباطي آن رسانه نيز تأثيرات خاص خود را بر مخاطبان و كاربران دارد، پرسش اين است كه فضاي توييتر چه تأثيري بر بينش سياسي و روابط ميان كاربران ايراني گذاشته‌است؟ در اين مقاله، با استفاده از كلان‌داده‌هاي توييتري، به اين موضوع پرداخته شده؛ و براي پاسخ به سوال پژوهش از دو روش مشاهده مشاركتي و موردكاوي، و براي جمع‌آوري اطلاعات از روش داده‌كاوي استفاده شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه توييتر فارسي باعث ايجاد «اجتماعات همفكر» و «حباب فيلتر» در ميان كاربرانش شده و كاربران از ابزارهاي موجود در اين پلتفرم در جهت اجتناب از چالش‌هاي اختلاف‌نظر استفاده مي‌كنند. مجموعه اين عوامل منجر به ايجاد يك «مارپيچ سكوت» و «چرخه دوقطبي» شده است. به عبارت ديگر، فضاي توييتر، دوقطبي سياسي در ميان كاربران توييتري را تشديده كرده است. اين وضعيت باعث شده فضاي كلي سياست در جامعه ايران نيز از فعالان سياسي حاضر در توييتر اثر پذيرد و قطب‌بندي شود.