بررسي زمينه‌هاي جامعه ‌شناختي شعر شهريار بر اساس نظريه‌ لوسين گلدمن

جامعه ‌شناسي ادبيات زيرشاخه‌ي جامعه ‌شناسي فرهنگ است كه به تجزيه‌ و تحليل توليد ادبيات از ديدگاه اجتماعي مي‌پردازد. اين مقاله بر آن است تا با روشي توصيفي و با استفاده از نظريه‌ي ساخت‌گرايانه‌ي تكويني لوسين گلدمن به بررسي زمينه‌هاي جامعه‌شناختي شعر شهريار بپردازد. شايان ذكر است كه نظريه‌ ساخت‌گرايانه‌ي تكويني گلدمن در نقد جامعه‌شناختي آثار ادبي به‌طوركلي به عوامل بيروني آفرينش اثر ادبي توجه‌ دارد. براي نيل به اهداف تحقيق حاضر، كل ديوان اشعار شهريار درنظرگرفته شد و با بررسي زمينه‌هاي اجتماعي عصر شهريار، اشعار او تجزيه‌و‌تحليل شد. براساس يافته‌هاي به‌دست‌آمده، نكوهش مظاهر مختلف بي‌عدالتي‌هاي اجتماعي، حساسيت نسبت به وضعيت سياسي كشور، توصيه‌هاي اخلاقي و تربيتي به جامعه، تشويق مردم به امور سازنده (مبارزه با بدي‌ها و پلشتي‌ها)، ارج‌نهادن به روابط اجتماعي، روي‌دادها و شخصيت‌هاي فرهنگي، گفت‌وگو با جامعه‌ي جهاني، توجه به مسائل زنان، وطن‌‎دوستي، نوستالژي روستا و نقد تمدن غرب، ارج‌نهادن به فرهنگ و تمدن تاريخي ايران، توجه به مسائل جهاني دركنار پاي‌بندي به فرهنگ ايراني- اسلامي و استفاده از زبان مردم كوچه و بازار در شعر، از مضامين اجتماعي مطرح در اشعار شهريار است. بنابراين، مي‌توان نتيجه گرفت كه شهريار با گذر از سه دوره‌ي تاريخي مهم در ايران يعني قاجار، پهلوي و انقلاب اسلامي و متاثر از مسائل اجتماعي - سياسي زمان خود، شاعري اجتماعي بوده است، كه البته بيش‌ تر به مظاهر مظالم پرداخته است، تا زيرساخت‌هاي آن.