وزن دهي و اولويت بندي مديريت ريسك هاي زيست محيطي مؤثر بر عملكرد مالي سازمان بنادر و دريانوردي

پيشينه و مباني نظري پژوهش: بنادر مسيرهاي اصلي حمل و انتقال محصولات در سراسر جهان هستند و به مثابه پيوندهاي حياتي زمين و دريا نقش مهم ايفا مي كنند. همچنين، مانند دروازه هايي عمل مي كنند كه مسيرهاي حمل و نقل را پيوند داده و تجارت و ارتباطات را افزايش مي دهند. محيط زيست هاي دريايي و ساحلي با عوامل تهديدكننده بي شماري از جمله منابع آلودگي، استخراج نفت و گاز، توريسم، صيد بيش از حد، گونه هاي مهاجم، تخريب و از بين رفتن زيستگاه ها و تغييرات اقليمي روبرو مي باشند. هر يك از اين عوامل بيشترين هزينه را به سازمان بنادر و دريانوردي تحميل مي نمايد كه در كل عملكرد مالي سازمان و سودآوري آن را كاهش مي دهد. از آنجا كه عملكرد مالي، موضوعي اصلي در تمامي تجزيه وتحليل هاي سازماني است، مديريت ريسك براي كاهش شكست هاي ناشي از ريسك هاي مختلف كه به ضرر و زيان مالي فراوان منجر مي گردند، ضروري است. از اين رو، شناسايي ريسك هاي محيط زيستي بنادر و مديريت نمودن آنها موجب افزايش ايمني و در نتيجه عملكرد مالي اثربخش و افزايش سودآوري آنان مي گردد. بنابراين، هدف اين پژوهش وزن دهي و اولويت بندي مديريت ريسك هاي محيط زيستي تجهيزات، امكانات و تأسيسات بندري، عملياتي، منابع انساني، آلايندگي، حمل و نقل دريايي، طبيعي، امنيتي و قوانين بر عملكرد مالي سازمان بنادر و دريانوردي مي باشد. روش‌شناسي: اين پژوهش از نظر نوع داده آميخته، از نظر هدف كاربردي-توسعه اي، از نظر ماهيت يك پژوهش اكتشافي و از نظر شيوه گردآوري داده ها، پيمايشي است. دوره زماني اين مطالعه از نوع مقطعي و در سال هاي 1400 و 1401 انجام شده است. جامعه آماري تحقيق، متخصصان خبره و با تجربه در حوزه مديريت مالي و بهداشت، ايمني و محيط زيست سازمان بنادر و دريانوردي مي باشند. به منظور تعيين وزن و اولويت بندي مديريت ريسك هاي محيط زيستي از تكنيك فرآيند تحليل سلسله مراتبي فازي و با روش نمونه گيري هدفمند نظرات 12 نفر از آنها استفاده شد. براي تجزيه و تحليل داده هاي پژوهش از نرم افزار اكسل 2013 استفاده گرديد. يافته‌ها: ويژگي هاي جمعيت شناختي متخصصان نشان داد كه اكثريت خبرگان داراي سطح تحصيلات فوق ليسانس، سابقه فعاليت بين ۲۱ تا ۳۰ سال و سمت رئيس اداره ايمني و حفاظت دريانوردي مي باشند. طبق نتايج ارائه شده از وزن دهي و اولويت بندي معيارهاي اصلي پژوهش با تكنيك فرآيند تحليل سلسله مراتبي فازي، مديريت ريسك انساني با وزن 0.313 رتبه اول را از نظر خبرگان پژوهش بدست آورد و پراهميت ترين معيار شناخته شد. پس از آن، به ترتيب مديريت ريسك هاي زيست محيطي عملياتي با وزن 0.219، آلايندگي با وزن 0.138، طبيعي با وزن 0.118، حمل و نقل دريايي با وزن 0.090، امنيتي با وزن 0.064، تجهيزات، امكانات و تأسيسات بندري با وزن 0.030 و قوانين با وزن 0.028 در اولويت هاي بعدي قرار داشتند. نتيجه‌گيري: در نتيجه به منظور بهبود عملكرد مالي سازمان بنادر و دريانوردي مي بايست به مديريت ريسك هاي محيط زيستي توجه ويژه گردد. زماني كه سازمان بنادر و دريانوردي به شناسايي و اجراي كامل الزامات ملي و بين المللي در زمينه محيط زيست اقدام نمايد، مي تواند با كاهش ريسك هاي زيست محيطي به يكپارچه سازي فرآيندهاي سازگار با محيط زيست و كاهش آلودگي هاي خود بپردازد و بدين طريق عملكرد زيست محيطي و همزمان عملكرد مالي خود را نيز بهبود بخشد. همچنين، با درنظر گرفتن برنامه هاي آموزشي براي كاركنان سازمان، سطح مهارت ها و دانش حرفه اي آنان را افزايش دهد و درنتيجه خطاهاي انساني كاهش يايد.