بررسي تنوع ريختي هفت گونه از گربه ماهيان جنس Glyptothorax در آب‌هاي داخلي ايران با استفاده از روش‌هاي سنتي و هندسي

پيشينه و اهداف: در مطالعۀ حاضر، وضعيت ريختي گربه ماهيان جنس Glyptothorax در آب هاي داخلي ايران با استفاده از روش‌هاي ريخت سنجي سنتي و هندسي بررسي شد. روش ها: بدين منظور 182 نمونه شامل، 32  G. alidaeii از سيمره در زهكش كرخه، 45 G. galaxias از زهكش بالادست كارون، 12 G. hosseinpanahii از زهكش زهره، 16 G. shapurii از زهكش شاپور در حله، 30 G. silviae از زهكش جراحي، 26 Glyptothorax sp. از زهكش گاماسياب و 12 G. pallens از زهكش سيروان، از 12 ايستگاه آب هاي داخلي ايران مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نمونه برداري با استفاده از دستگاه ماهيگر الكتريكي طي سال هاي 1387 تا 1399 انجام شد. تمامي نمونه هاي صيد شده بلافاصله پس از بيهوشي در محلول 1 درصد عصاره پودر ميخك و فرمالين 10 درصد تثبيت و به آزمايشگاه ماهي شناسي دانشكده منابع طبيعي دانشگاه گيلان منتقل شدند. صفات ريختي به ترتيب اندازه گيري شد. مقايسه ريخت سنجي هندسي بر اساس 15، 13 و 10 نشانگر هم ساخت به ترتيب از نماي جانبي، شكمي و پشتي رقومي سازي و مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. روش نقاط نشانه (لندمارك) به منظور تعيين شكل كلي بدن افراد جمعيت ها مورد استفاده قرار گرفت و آناليز هاي مرتبط شامل  DFA, CVA, PCA و دندروگرام سلسله مراتبي انجام شدند تا تفاوت هاي ميان جمعيت هاي Glyptothorax مشخص شود. يافته ها: نتايج PCA هفت گونه Glyptothorax نشان داد در نماي جانبي و پشتي و شكمي، به ترتيب 37٫375 درصد، 51٫164 درصد و 38٫228 درصد از تغييرات شكل بدن مربوط به دو مولفه اصلي است. علاوه بر تفاوت هاي گزارش شده، اين تجزيه و تحليل ريخت سنجي، تنوع ريختي بين گونه اي معني داري را در ميان گونه هاي Glyptothorax نشان داد. نتيجه گيري: همچنين نتايج تحليل ريختي، ضمن تفكيك گونه هاي جنس Glyptothorax وجود گونه G. alidaeii و Glyptothorax sp. را به مثابه ي گونه مجزا پيشنهاد مي كند، كه گونه Glyptothorax sp. بايد توسط مطالعات مولكولي تاييد شود.