شناسايي آسيب يخ‏زدگي ميوه پرتقال رقم تامسون با استفاده از روش‏هاي طيف‌سنجي تبديل فوريه-فروسرخ و تصويربرداري فراطيفي

يخ‏زدگي از جمله آسيب‏هاي بسيار جدي براي ميوه پرتقال محسوب مي‏شود كه طعم و كيفيت محصول را شديداً تحت تأثير قرار مي‏دهد. تغيير طعم محصول حتي در فرآيندهاي آبميوه‏گيري مي‏تواند سبب كاهش طعم آب‏ميوه توليدي شود. تشخيص اين آسيب در هنگام ورود به بازار، از نظر تازه‏خوري و فرآوري مي‏تواند نقش بسيار مهمي در بازارپسندي محصول داشته باشد. در اين پژوهش، روش طيف‏سنجي تبديل فوريه فروسرخ (FT IR) و تصويربرداري فراطيفي براي تشخيص يخ‏زدگي محصول پرتقال (رقم تامسون) مورد بررسي قرار گرفت. به منظور بررسي روش FT IR ابتدا طيف‏ FT IR مربوط به پوست 20 نمونه پرتقال سالم و يخ‏زده اخذ شد. در روش تصويربرداري فراطيفي از 18 نمونه پرتقال سالم و يخ‏زده تصاوير طيفي اخذ شد. به‏منظور تفكيك پرتقال‌هاي سالم از يخ‌زده بر پايه داده‏هاي هر دو روش پس از اعمال روش‏هاي مختلف پيش‏پردازش، طبقه‏بندي به روش آناليز تفكيك خطي (LDA) انجام شد. يافته‏هاي اين پژوهش، نشان داد كه پس‏از يخ‏زدگي پيك‏هاي موجود در طيف FT IR، در نواحي cm 1 400 تا تقريباً cm 1 1500 دچار تغيير اساسي ‌شدند و شدت اين پيك‏ها شديداً كاهش ‌يافت. همچنين با اعمال روش‌هاي پيش‌پردازش فيلتر ميانه و توزيع نرمال استاندارد (MF+SNV) روي داده‏هاي طيف‏سنجي FT IR مي‏توان با صحت بالا (100درصد آموزش و 92 درصد ارزيابي) يخ‏زدگي و عدم يخ‏زدگي ميوه پرتقال را تشخيص داد. نتايج حاصل از روش تصويربرداري فراطيفي نشان داد كه با اعمال روش‌ پيش‌پردازش از نوع هموارسازي مي‏توان با صحت خوب (91.67 درصد آموزش و 75 درصد ارزيابي) يخ‏زدگي و عدم يخ‏زدگي ميوه پرتقال را تشخيص داد. به‏طوركلي روش طيف‏سنجي FT IR داراي دقت بيشتري است و مي‏تواند در بررسي نمونه‏هايي از پوست ميوه پرتقال قادر به تشخيص يخ‏زدگي و عدم يخ‏زدگي باشد. با اين حال، اگر عدم تخريب نمونه مد نظر باشد، استفاده از روش تصويربرداري فراطيفي براي تشخيص يخ‌زدگي پرتقال پيشنهاد مي‌شود.