حوضه‌هاي زمين ساخت -رسوبي پيرامون خط درز تتيس كهن در شمال خاور ايران

بر پايه شواهد زمين‌ساخت -رسوبي، ده حوضه رسوبي كنترل شده توسط  فرايندهاي زمين‌ساختي در اطراف ناحيه خط درز تتيس‌كهن (پالئوتتيس) در شمال خاوري ايران شناسايي شده‌اند. اين حوضه ها از پالئوزوييك زيرين تا به امروز در پاسخ به حركات نسبي ابر قاره هاي اوراسيا و گندوانا  شكل گرفته‌اند. حوضه هاي شناخته شده از قديم به جديد عبارتند از: 1)  حوضه حاشيه غيرفعال پالئوزوييك ايران مركزي، 2) حوضه سكوي دونين-كربنيفر صفحه توران،  3) حوضه حاشيه قاره اي فعال (گودال اقيانوسي– پيش‌ كمان)،  4)  كمان و حوضه هاي مرتبط با كمان به سن پرمو ترياس،  5) حوضه‌هاي پيش‌بوم پيراموني به سن ترياس بالايي- ژوراسيك زيرين،  6)  حوضه درون‌كوهي ژوراسيك زيرين تا مياني،  ۷) حوضه كافتي ژوراسيك مياني،  ۸) حوضه پيش‌بوم اليگوسن-پليوسن و ۱۰) حوضه مولاسي پساكوهزادي. هر حوضه، تاريخچه تكاملي منحصر به فرد خود را داراست و در محيط زمين‌ساختي ويژه اي، در جريان تكامل اقيانوس تتيس كهن در شمال ايران، شكل گرفته است.