سكو‌هاي مختلط كربناته‌-‌سيليسي آواري: مطالعه موردي از سازند گدوان (كرتاسه پيشين) در زيرپهنه فارس داخلي، جنوب ايران

سازند گدوان (هوتريوين-بارمين) معرف بخشي از توالي رسوبي كرتاسه زيرين در مناطق مركزي و خاوري كمربند چين‌خورده-رانده زاگرس است. مطالعات ميداني رخنمون‌ها و سنگ‌نگاري 30 مقطع نازك از نمونه‌هاي اين سازند در تاقديس خانه‌كت همراه با بررسي نمودارهاي گاما-صوتي و 25 مقطع نازك از خرده‌هاي حفاري دو حلقه چاه از ميدان‌هاي گازي دشتك و بندوبست در زيرپهنه فارس داخلي گوياي رويدادهاي مهمي در روند تكامل حوضه، به‌ويژه تغيير نظام رسوب‌گذاري و نوع سكوي (پلاتفرم) آن زمان است. نكته كليدي در اين ميان، تغيير كربنات‌هاي ستبرلايه و كوه‌ساز نئوكومين به تناوب شيل، مارن و سنگ آهك‌هاي نازك‌لايه سازند گدوان است كه نشانه اختلال در توليد كربنات و تغيير ماهيت سكوي فارس است. آشفتگي زيستي شديد و بافت غالبا گل‌پشتيبان ريزرخساره‌هاي سنگ آهك اسكلتي با حضور قابل توجه نرم‌تنان، جلبك‌هاي سبز و روزن‌داران كف‌زي در تناوب‌هاي آهكي-شيلي سازند گدوان گوياي رسوب‌گذاري آن در يك سكوي مختلط كربناته-آواري است. اين سكو نتيجه افزايش ورود آواري‌ها از مناطق جنوبي حوضه زاگرس و تغيير سكوي شيب‌دار (رمپ) اُاُليتي-پلوييدي فهليان به محيطي متشكل از يك تالاب باز و يك فلات قاره گلي است. در بُرش‌هاي زيرزميني اين تغييرات با افزايش قابل توجه پرتو گاما و كاهش مقدار سرعت در نمودارهاي ژئوفيزيكي همخواني دارند. بخش خليج، معرف واحدهاي آهكي محدود در شيل‌هاي سازند گدوان است كه از كاهش نسبي واردات آواري و افزايش مقطعي توليد كربنات در سكوي مختلط حكايت مي‌كند. با توجه به آرامش نسبي زمين‌ساختي زيرپهنه فارس داخلي در كرتاسه پيشين، تغييرات يادشده نتيجه اقليم گرم و مرطوب و افت و خيز‌هاي كوتاه‌مدت سطح جهاني آب درياها در آن زمان است.