ارائۀ الگوهاي اجتماع ‌پذيري فضاهاي آموزشي با تكيه بر اصول سازنده‌ گرايي و توليد فضا

رواج فضاهاي آموزشي همخوان با شيوۀ آموزشي معلم ‌محور موجب عدم بهبود و سازگاري اين فضاها با شيوۀ آموزشي دانش‌آموزمحور شده است. در واقع، انتقال نظام آموزشي از آموزش‌گرايي به سازنده‌گرايي نيازمند گرايش بيشتر معماران به فراهم كردن بستري براي رخداد تعاملات اجتماعي با گونه‌هاي فضايي و روابط جديد است. مقالۀ حاضر با هدف دستيابي به اصول توليد اجتماعي و معيارهاي ارزشيابي فضاهاي آموزشيِ همخوان با شيوۀ يادگيري سازنده‌گرا بر اين فرض استوار است كه با بهره‌گيري از رويكرد سازنده‌گرايي و اتكا بر نظريه‌هاي توليد اجتماعي فضا مي‌توان به گونه‌هايي مشخص از فضامندي مدارس دست يافت كه در طي آن تعاملات كودكان و مشاركت فعال آن‌ها در يادگيري منجر به افزايش انگيزۀ آن‌ها در امر تعليم و تربيت مي‌شود. اين مقالۀ كيفي و بين‌ رشته‌اي از لحاظ هدف بر شيوۀ توسعه‌اي و از منظر روش بر مبناي تحقيقات توصيفي‌ـ‌تحليلي استوار است. لذا، با استفاده از يك چارچوب تحليلي از مجموعۀ نظريه‌ها، فضاهاي آموزشي سه مدرسه كه به‌طور هدفمند انتخاب شده‌اند، با توجه به قابليت‌هاي فضايي‌ـ‌اجتماعي مورد تحليل قرار گرفته است. نتايج پژوهش با شناسايي پنج گونه از فضاهاي آموزشي به الگويي از ساختار فضايي مناسب ـ شامل مجموعۀ كلاس، فضاي عمومي و فضاي مشترك ـ براي كاربرد روش‌ آموزشي سازنده‌گرا و در نتيجه افزايش تعاملات اجتماعي دانش‌آموزان دست يافته است. در واقع، اگر كلاس‌هاي رايج به‌نوعي نمايندۀ مفهوم قدرتِ برخاسته از نظريۀ لوفور و فوكو باشند، ساختار ارائه‌شده گونه‌اي از تبديل‌پذيري و سياليت فضايي را پيشنهاد داده كه به‌رغم مفهوم انعطاف‌پذيري ـ با پلان كاملاً باز ـ مي‌تواند از هرج‌ومرج فضا جلوگيري كند.