«معماي فيل و كوران»: مقايسۀ رويكرد جامعه ‌شناسي و علم اقتصاد به مسئلۀ كارآفريني

پاسخ به اين پرسش كه چرا يك نفر كارآفرين مي‌شود و ديگران نه به هيچ عنوان ساده نيست. اكثر پژوهشگران اين معما را پذيرفته‌ و تعريف خاص خود را از مفهوم كارآفريني ارائه داده‌اند. ازاين‌رو، كارآفريني واژۀ بسيار مناقشه‌برانگيزي است كه تجميع نظريه‌هاي مربوط به اين حوزه را مشكل كرده است. در ميان نظريات گوناگون و گاه متناقض حوزۀ كارآفريني، سهم رشته‌هاي علوم اجتماعي مانند جامعه‌شناسي و تاريخ اقتصادي قابل‌توجه است. اما منظرهاي اين دو علم به مسئلۀ كارآفريني متفاوت است. اين تفاوت‌ها دوگانۀ ادراكي كمتر از حد اجتماعي و بيشتر از حد اجتماعي را شكل داده كه بسياري معتقدند هر دو اين ادراكات ناقص است. جامعه‌شناسي مبتني بر فهمي است كه عامليت‌هاي فردي را بيش از حد اجتماعي مي‌بيند، اقتصاد از فهمي استفاده مي‌كند كه انسان‌ها كمتر از حد اجتماعي‌اند. بنابراين، دوگانۀ ادراك كمتر از حد اجتماعي و ادراك بيشتر از حد اجتماعي مترادف است با مجادله بر سر توصيف كوران از فيلي كه در تاريكي قرار گرفته، از زواياي مختلف آن را لمس كردند و هر كس ديدگاه خود را براي رد نظر ديگري ارائه مي‌كند. بنابراين، تبيين اين دوگانه و متعاقب آن مقايسۀ رويكرد جامعه‌شناسي و علم اقتصاد به مسئلۀ كارآفريني هدف مقالۀ حاضر است. اين مقاله، اساساً ماهيت نظري داشته و در مركز اين تأملات قرار دارد. نقطۀ عزيمت مقالۀ حاضر بهره بردن از پارادايم جامعه‌شناسي اقتصادي جديد براي فراتر رفتن از دوگانۀ ادراك كمتر از حد اجتماعي‌شده و ادراك بيشتر از حد اجتماعي‌شده و پرداختن به مسيري است كه بين اين دو قطب متضاد جريان دارد تا بتوان كارآفريني را به صورت حك‌ شده در يك بستر اجتماعي و تاريخي درك كرد.