بررسي چگونگي رابطه ساخت قدرت سلطان- فقيه در دوره هاي ميانه اسلامي ، صفويه و ايران معاصر

موضوع اين مقاله بررسي تطبيقي رابطه سلطان فقيه در دوره ميانه اسلامي و صفويه است. سئوال اصلي مقاله: رابطه سلطان – فقيه در ساخت قدرت در دوره ميانه اسلامي و صفوي چگونه بوده است؟. فرضيه مقاله حاضر بدين ترتيب است : رابطه سلطان-فقيه در دوره ميانه اسلامي بر يگانگي و واحد بودن خليفه و سلطان استوار بود در حاليكه در دوره صفوي شاهد حاكميت دوگانه و همزمان سلطان و فقيه بوده است. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد ساخت قدرت در دوره ميانه بر سه گانه خلافت،جماعت واطاعت استوار بود و خليفه  به عنوان مهم‌ترين نهاد جامعه اسلامي، هم سامان دهنده نظم ديني و نظم سياسي بطور همزمان بود. اما در دوره صفوي، ساخت قدرت از حالت يگانگي دوره ميانه خارج شد و  نهاد دين در قامت زعامت علما و فقها به موازات قدرت سياسي به ايفاي نقش در مشروعيت بخشي به سلاطين صفوي بود و به عنوان عاملي مهم در سياست به تحكيم جايگاه خود در جامعه ايراني پرداخت؛ قدرت نهاد ديني در دوران پساصفويه تقويت شد و در نهايت در سير تارخي خود به صورت عيني در نظريه ولايت فقيه و حاكميت ديني در ايران درآمد و نظام سياسي مبتني بر ولايت فقيه كه در آن دوگانه فقه و سلطنت از بين رفته و ولي فقيه مهم‌ترين منصب حكومت شد؛ شكل گرفت. روش تحقيق اين مقاله به شكل كيفي و از نوع توصيفي تحليلي بوده و داده‌ها به شيوه فيش برداري از منابع كتابخانه اي گرداوري شده است.