ارزيابي اثر نوسانات دمايي شب و روز در فصول مختلف سال بر تشكيل ميوه لاين‌هاي فلفل شيرين (Capsicum annuum L.)

به منظور ارزيابي واكنش لاين هاي مربوط به سه جمعيت فلفل شيرين تحت عنوان جمعيت A، B و C، به ترتيب در سه رنگ ميوه قرمز، نارنجي و زرد، به سه شرايط دمايي مختلف شامل دماي بهينه روز و شب (به ترتيب 2±25 و 2±20 درجه سانتي‌گراد)، دماي پايين شب (دماي روز 2±25 و دماي شب 2±11 درجه سانتي‌گراد) و دماي روز بالا (دماي روز 2±40 و دماي شب 2±20 درجه سانتي گراد) در فصول مختلف سال، آزمايشي بصورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي (ترتيبي- فاكتوريل) در سه گلخانه مجزا با دماهاي ذكرشده در جنوب استان كرمان طي سال هاي 1399-1398 به مرحله اجرا درآمد. براي هر جمعيت 100 لاين مورد كشت قرار گرفت و درصد لاين هاي بدون ميوه، درصد لاين هاي با ميوه بدون بذر، درصد لاين هاي با ميوه بدفرم، وزن ميوه، طول و قطر ميوه، شاخص شكل ميوه (نسبت طول به عرض ميوه) و ارتفاع بوته در هر جمعيت مورد ارزيابي قرار گرفت. نتايج نشان داد در شرايط دماي بهينه، تمام لاين ها از رشد مطلوبي برخوردار بودند و هيچ بوته ي پارتنوكارپي در جمعيت هاي مورد ارزيابي مشاهده نشد. اما نوسانات دمايي شب و روز خارج از دامنه دماي بهينه، سبب تغييرات چشمگيري در رشد بوته، توسعه ميوه و تشكيل بذر گرديد. تأثير منفي دماي بالاي روز بر ويژگي‌هاي مورد ارزيابي كمتر از دماي پايين شب بود. با كاهش شديد دماي شب، جمعيت A بيشترين درصد بوته‌هاي با ميوه بدون بذر را توليد كرد. درصد لاين‌هاي پارتنوكارپ جمعيت B و C نسبت به جمعيت A در دماي پايين شب و بالاي روز به‌طور قابل‌توجهي كمتر بود. بيشترين درصد ميوه هاي بدفرم در دماي نامطلوب بالاي روز و پايين شب به ترتيب به ميزان 10 و 12 درصد مربوط به جمعيت A بود. اين درصد در جمعيت C نسبت به جمعيت A (در دماي نامطلوب بالا روز و پايين شب به ترتيب 3 و 4 درصد) به‌طورقابل توجهي كمتر بود كه احتمالاً به دليل تحمل بيشتر اين جمعيت به نوسانات دمايي است. همچنين درصد لاين هاي پارتنوكارپ جمعيت A (6 و 4 درصد به ترتيب دماي نامطلوب بالا روز و پايين شب) نسبت به دو جمعيت B و C بيشتر بود. با اين وجود جمعيت C در شرايط نامطلوب دمايي، ميوه هايي با شاخص شكل مطلوب تر توليد كرد كه مي تواند نشانه تحمل بيشتر اين جمعيت به نوسانات دمايي باشد. لاين‌هاي متحمل به تغييرات دمايي شناسايي‌شده در اين پژوهش را مي‌توان براي تحقيقات آينده جهت استفاده در برنامه‌هاي اصلاحي و توليد بذر هيبريد مورد استفاده قرار داد.