اثر جلبك‌هاي اسپيرولينا و قهوه‌اي و سطوح سرب بر برخي شاخص‌هاي مورفوفيزيولوژيكي گياه كلم زينتي

سرب يكي از فلزات سنگين و آلاينده‌هاي مهم زيست بوم شناخته شده است. استفاده از گياهان جهت رفع آلودگي خاك يا گياه‌پالايي، روشي مقرون به صرفه مي‌باشد. امروزه با توجه به افزايش آلودگي منابع خاك و مشكلات ناشي از آن، شناسايي گياهان مفيد در اين زمينه ضروري به‌نظري مي‌رسد. اين پژوهش به منظور بررسي تأثير فلز سنگين سرب و كاربرد جلبك قهوه‌اي و اسپيرولينا بر كلم زينتي رقم ’پيچ دار‘ (Brassica oleracea L.) و بررسي گياه پالايي در اين گياه انجام گرديد. آزمايش به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در سال 1399 در گلخانه تحقيقاتي و پژوهشي دانشگاه زنجان انجام شد. فاكتورهاي مورد بررسي شامل سرب از منبع نيترات سرب با سه غلظت (صفر، 25و50 ميلي‌ گرم بر كيلوگرم) در چهار تكرار و در دو مرحله با فاصله زماني دو هفته به خاك گلدان‌ها اعمال شد. فاكتور دوم شامل عدم وجود جلبك (شاهد)، جلبك قهوه‌اي (Polycladia indica) و جلبك اسپيرولينا(Arthrospira platensis)  در چهار تكرار بود. صفات مورفوفيزيولوژيكي اندازه گيري شده نيز شامل تعداد برگ هاي هر بوته، شاخص سطح برگ، وزن تر و خشك ريشه، كلروفيل كل، آنتي اكسيدان كل، آنزيم پراكسيداز، گلايسين بتائين، مالون دي آلدهيد، سرب برگ و فسفر برگ بود. نتايج تجزيه واريانس حاكي از تاثير معنادار سطوح مختلف سرب و اثر جلبك ها بر صفات تعداد برگ‌هاي هر بوته، شاخص سطح برگ و وزن‌تر و خشك ريشه‌، كلروفيل كل و آنتي اكسيدان كل بود. علاوه بر اين اثرات متقابل براي صفات شاخص سطح برگ، وزن تر و خشك ريشه، آنتي‌اكسيدان كل و ميزان سرب برگ معني دار گرديد. مقادير گلايسين بتائين، مالون دي آلدهيد و فسفر برگ در اثر اصلي سرب در سطح يك درصد معني دار شد. طبق نتايج مقايسه ميانگين ميزان سرب برگ با افزايش غلظت سرب بيشتر شده است كه البته جلبك ها به عنوان يك عامل كمكي مي‌توانند ميزان جذب سرب موجود در گياه را كاهش دهند. ميزان فسفر برگ نيز تحت تاثير اثر اصلي سرب و جلبك معني دار شد و بيشترين ميزان فسفر با ميانگين درصد 0.56 درصد در جلبك اسپيرولينا و كمترين 0.48 درصد در شاهد مشاهده شد.