بهبود فعاليت‌هاي آنتي‌اكسيداني گياه دارويي ريحان تحت تأثير گونه‌هاي مختلف قارچ ميكوريزا در شرايط تنش كم‌آبي

كمبود آب يكي از عوامل محدودكننده رشد و عملكرد گياهان مي باشد كه به ويژه در مناطق خشك و نيمه خشك جهان از جمله ايران به طرق مختلف باعث محدوديت كاشت گياهان و كاهش عملكرد محصول مي شود. بهره گيري از رابطه همزيستي گياه با قارچ‌هاي ميكوريزاي آربوسكول‌دار يكي از راهكارهاي كاهش تنش كم آبي در گياهان به شمار مي‌رود. مطالعه حاضر با ‏هدف ارزيابي برخي از صفات فيزيولوژيكي گياه دارويي ‏ريحان ‎در شرايط گلخانه ‏‎اي تحت تأثير سطوح مختلف كم آبي به همراه سه گونه ‏قارچ ميكوريزا به صورت فاكتوريل در قالب طرح ‏پايه بلوك‎‏ ‏‎هاي كامل تصادفي با سه تكرار در شرايط گلخانه اي انجام گرفت. فاكتورهاي ‏آزمايشي شامل تنش كم آبي در سه سطح (تنش شديد: 25 درصد طرفيت مزرعه اي؛ تنش متوسط: 50 درصد طرفيت مزرعه اي؛ تنش ملايم: 75 درصد طرفيت مزرعه اي؛ و تيمار شاهد: 100 درصد ‏ظرفيت ‏مزرعه اي؛ و سه گونه قارچ ميكوريزا شامل Glomus intraradices‎، ‏‏Glomus mosseae،‏‎Glomus etunicatum ‎‏ ‏به ميزان 30 گرم در هر گلدان و تيمار شاهد (بدون تلقيح قارچ) بود. ‏مطابق نتايج به دست آمده ‏افزايش سطح تنش ‏كم آبي باعث كاهش رشد گياهان گرديد. همزيستي با ميكوريزا باعث ‏كاهش اثرات مخرب تنش كم‌آبي بر گياه شد. ‏با اعمال تنش كم آبي ميزان مالون دي آلدهيد، آنزيم كاتالاز و پراكسيداز، فعاليت آنتي ‏اكسيداني و فلاونوئيد كل افزايش و ‏فنول ‏كل كاهش يافت. با توجه به نتايج آزمايش مي توان بيان كرد كه ‏G. mosseae‏ در مقايسه با ساير گونه ها تأثير بيشتري در ‏بهبود ‏اثرات سوء ناشي از تنش كم آبي در اكثر صفات مورد ارزيابي داشت. درحالي كه تأثير قارچ ‏G. intraradicse‏ بر فلاونوئيد كل، آنزيم كاتالاز و پراكسيداز بالاتر از گونه ‏G. mosseae‏ بود. در نهايت نتايج ‏مشخص كرد كه استفاده از قارچ ميكوريزا در ‏مقايسه ‏با شاهد (بدون تلقيح با قارچ)‏‎ ‎مي‎ ‎تواند‎ ‎ابزار مناسبي ‏براي بهبود صفات فيزيولوژيكي و فعاليت هاي آنتي اكسيداني در ‏شرايط تنش كم‎ ‎آبي باشد. ‏