بررسي اثر سطوح مختلف تنش خشكي بر ارقام بادام

جهت مقايسه واكنش رشدي ارقام مختلف بادام به سطوح مختلف تنش خشكي، آزمايشي به صورت اسپليت پلات در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي استان چهار محال و بختياري در دو سال زراعي 1398-1399 و 1399-1400 اجرا گرديد. دوره هاي مختلف آبياري بر اساس درصد رطوبت قابل استفاده خاك بين ظرفيت زراعي تا نقطه پژمردگي شامل 70 درصد رطوبت ظرفيت زراعي (شاهد يا بدون تنش)، 50 درصد رطوبت ظرفيت زراعي (تنش ملايم)، 30 درصد رطوبت ظرفيت زراعي (تنش متوسط) و 10 درصد رطوبت ظرفيت زراعي (تنش شديد) به عنوان فاكتور اصلي آزمايش در نظرگرفته شد. فاكتور فرعي شامل 14 رقم تجاري بادام (’مامايي‘، ’ربيع‘،’صبا ‘،’آراز‘،’اسكندر‘،’آيدين‘،’شاهرود 6، 7، 8، 10، 12، 13 و 21 ‘و ’پايه رويشي GN‘) بود كه همگي بر روي ’پايه رويشي GN‘ پيوند زده شده بودند. در هر دو سال مورد مطالعه، سه ماه پس از اعمال تنش صفات رشدي و غلظت عناصر غذايي در برگ نهال هاي تحت تيمار اندازه گيري شد. بر اساس نتايج تجزيه واريانس، صفات مورفولوژيكي نهال هاي بادام در هر دو سال مورد مطالعه به طور معني داري تحت تأثير نوع رقم، سطح تنش خشكي و اثرات متقابل آن ها قرار گرفتند. افزايش شدت تنش خشكي همراه با كاهش معني دار ارتفاع، رشد تاج، تعداد و طول شاخه هاي جانبي و سطح برگ ارقام مختلف بوده است. در همه ارقام، تنش خشكي باعت كاهش معني دار طول و عرض تاج نهال ها گرديد و تحت تنش شديد خشكي، رقم ’GN‘ بزرگترين تاج و رقم ’ربيع‘ كوچكترين تاج را داشتند. بيشترين طول شاخه در شرايط تنش خشكي در رقم ’GN‘ ثبت گرديد و كمترين طول شاخه در رقم ’مامايي‘، مشاهده شد كه تفاوت معني داري با ارقام ’شاهرود 13‘،’ربيع‘،’صبا ‘،’شاهرود 7‘،’شاهرود 6‘ و ’اسكندر‘ نداشتند. در شرايط بدون تنش و همچنين سطوح مختلف تنش خشكي، ارقام ’GN‘ (37.76 سانتي متر مربع) و ’شاهرود 10‘ (31.81 سانتي متر مربع) بيشترين سطح برگ را داشتند و كمترين سطح برگ در شرايط تنش خشكي در رقم ’شاهرود6‘ مشاهده گرديد. بررسي نتايج اندازه گيري غلظت عناصر پرمصرف و كم مصرف  نشان داد كه افزايش شدت تنش كم آبي همراه با كاهش معني دار مقدار نيتروژن، فسفر، منگنز و روي در برگ ارقام مورد مطالعه بادام بود، با اين وجود مقدار پتاسيم و آهن در گياهان رشد يافته تحت تنش خشكي بيشتر از شرايط نرمال آبياري بود. بر اساس نتايج پژوهش حاضر، در شرايط تنش خشكي رقم ’GN‘ در مقايسه با ساير ارقام مورد مطالعه از نظر شاخص هاي رشدي و غلظت عناصر پرمصرف و كم مصرف، مقاومت بيشتري داشت و كم تر تحت تأثير شدت هاي بالاي كم آبي قرار گرفت.