تأثير تنش آبي و پساب شهري بر غلظت فلزات سنگين، عملكرد و ويژگي‌هاي‌كيفي ريحان (Ocimum basilicum L.)

به منظور ارزيابي تأثير تنش آبي و پساب شهري بر غلظت فلزات سنگين، عملكرد و برخي ويژگي هاي گياه ريحان، آزمايشي در قالب فاكتوريل بر پايه طرح كاملاً تصادفي با تيمارهاي آزمايشي شامل؛ عامل اول منبع آبياري (I) در دو سطح )پساب و آب چاه) و عامل دوم تنش آبي (S) در شش سطح كم ترين تنش (S1 and S2)، تنش متوسط (S3 and S4) و تنش شديد (S5 and S6) در سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري اجرا شد. بر پايه يافته ها، آبياري با پساب باعث افزايش ارتفاع گياه، وزن تر، وزن خشك، قطر ساقه، ميزان كلروفيل a، كلروفيل b، كلروفيل كل و كارتنوئيد در مقايسه با آبياري با آب چاه شد. در حالي‌كه تأثير چنداني بر ميزان فلاونوئيد، فنل و فعاليت آنتي اكسيداني نداشت. در شرايط ايجاد كم ترين تنش بويژه سطح S1، ميزان كلروفيل a، كلروفيل b، كلروفيل كل، كارتنوئيد، فلاونوئيد، فنل و فعاليت آنتي اكسيداني برگ ريحان به ترتيب با كاهش 63.3، 32.8، 40.7، 45.8، 46.3، 55.5 و 9.8 درصدي نسبت به شرايط تنش شديد S6، روبه رو شد. اين در حالي بود كه بيشترين ميزان ارتفاع گياه، وزن تر، وزن خشك و قطر ساقه در سطح كم ترين تنش S1، به ترتيب با 48.6 سانتي متر، 11.5 و 3.51 گرم در تك بوته و 3.4 ميلي متر مشاهده شد. همچنين نتايج نشان داد كه غلظت فلزات سرب و كادميوم تحت تاثير اثر متقابل منبع آبياري و تنش آبي قرار گرفت. به‌طوري‌كه بيشترين غلظت سرب و كادميوم در تيمار آبياري با پساب و سطوح تنش S4 و S5 به ترتيب با 13.42، 13.40، 10.50 و 10.53 ميلي گرم بر كيلوگرم مشاهده شد. اين در حالي بود كه غلظت فلزات كروم و نيكل دستخوش تغييرات چنداني نشد. بر پايه يافته ها، مي توان سطوح تنش S4 و S5 را در بهره وري آب مناسب دانست و استفاده از پساب شهري در آبياري گياه ريحان را با در نظر گرفتن استانداردهاي مجاز موجود، توصيه كرد.