سامانه پشتيبان تصميم فضايي تحت‌وب؛ رهيافت پايش و ارزيابي سوانح طبيعي در سكونتگاه‌هاي روستايي ايران

كاهش اثرات و خسارات ناشي از سوانح طبيعي، نيازمند داشتن برنامه منسجم و تبيين استراتژي‌هاي مناسب به‌منظور ارزيابي آسيب‌پذيري و مديريت خطر حوادث و سوانح است و اين مديريت پيچيده نيازمند اطلاعات به‌‌منظور حمايت از تصميم‌گيري است. كشور ما نيز طي دهه‌هاي گذشته آسيب‌هاي اجتماعي و اقتصادي فراواني را از حوزه سوانح طبيعي متحمل شده و با توجه به عدم امكان جلوگيري از وقوع خطر، تشكيل بانك اطلاعاتي تخصصي مديريت بحران و دسترسي به نظام جامع مديريت اطلاعات، علاوه بر كاهش هزينه، زمان و خطا در تصميم‌گيري‌هاي مرتبط با مديريت خطر حوادث و سوانح، مي‌تواند در مستند‌سازي، علت‌يابي، تهيه استانداردها و دستورالعمل‌هاي مورد نياز به‌منظور كاهش‌ آسيب‌هاي ناشي از مخاطرات موثر باشد. به‌همين‌منظور در اين نوشتار ابتدا روند اجراي طرح ملي شناسايي، اولويت‌بندي و نحوه اقدام در روستاهاي درمعرض خطر سوانح طبيعي، بازديد ميداني 1418 روستاي درمعرض خطر در سراسر كشور در فاز اول اين طرح و ارزيابي وضعيت موجود و ارائه راهكارهاي پيشنهادي درخصوص ايمن‌سازي اين روستاها تشريح گرديد. سپس طراحي و استقرار سامانه اطلاعات مكاني پايش و ارزيابي سكونتگاه‌هاي روستايي و شهري درمعرض خطر با هدف جمع‌آوري و ثبت اطلاعات موجود و برداشت‌شده در مقياس روستا، تجزيه و تحليل، به‌روز‌رساني اطلاعات و افزايش سرعت و دقت در تصميم‌گيري‌هاي مديريتي قبل، حين و پس از بحران ارائه گرديد. همچنين به‌منظور تطبيق اطلاعات سامانه با نتايج مطالعات تخصصي، خروجي مطالعات سيلاب خرداد 1402 در روستاي مجيدلو واقع در شهرستان گرمي استان اردبيل، با نتايج بازديد ميداني اين روستا در طرح شناسايي روستاهاي درمعرض خطر كه در سامانه بارگذاري گرديده بود تطبيق داده شد و در پايان با توجه به نقش اين سامانه به‌عنوان سيستم پشتيبان تصميم در حوزه مديريت بحران، پيشنهادات مرتبط با توسعه آن ارائه گرديده است.