اعتبارسنجي گزارش‎‍ كشتي ‌گرفتن پيامبر(ص) با ركانه بن عبد يزيد و معجزۀ حركت درخت در منابع اسلامي

بر پايۀ گزارش ابن اسحاق (150-151ق)، پيامبر(ص) به هدف دعوت فردي به نام ركانه بن عبد يزيد به اسلام، با او كشتي گرفته و امر كرده‎‍اند تا درختي به‌سوي آنان بيايد و به‌جاي خويش برگردد. دو واقعۀ متوالي كشتي‌گرفتن و حركت درخت در گزارش ابن اسحاق (150-151ق)، در منابع تاريخي و حديثي در قالب دو روايت مستقل كشتي‌گرفتن و معجزۀ حركت درخت نقل شده است. افزون بر اختلاف منابع در نحوۀ نقل دو واقعه، صحت و اعتبار اين گزارش‎‍ها نيز نيازمند تأمل و بررسي است. مقالۀ حاضر ضمن اعتبارسنجي سندي و بررسي تبار گزارش‎‍ها، بر رصد تغييرات متني و تحليل آنها و مقايسۀ متون با يكديگر تمركز كرده است تا علاوه بر شناسايي مصدر اصلي گزارش‎‍ها، اصالت و اعتبار آنها را نيز روشن كند. نتايج اين پژوهش نشان مي‎‍دهد گزارش‎‍‎‍هاي موجود از واقعۀ كشتي‌گرفتن و حركت درخت، دچار اضطراب متني‌اند و ازنظر زمان، اهداف و اشخاص مؤثر در گزارش، در تعارض با يكديگر قرار دارند. نتايج تاريخ‎‍گذاري گزارش‎‍ها نيز حاكي از آن است كه گزارش‎‍ ابن اسحاق (150-151ق) به‌عنوان قديمي‎‍ترين نسخۀ در دسترس از اين واقعه، كه دو موضوع كشتي‌گرفتن و معجزۀ حركت درخت را در خود جاي داده است، مصدر ديگر گزارش‎‍هاي بعدي بوده است. نظر به اينكه كه گزارش ابن اسحاق (150-151ق) ازنظر انتساب، مخدوش و ازنظر ساختار متني نيز فاقد ملاك‎‍هاي معتبر است، گزارش‎‍هاي مبتني بر آن نيز فاقد اعتبار محسوب مي‎‍شوند.