حساسيت سن گندم در مراحل بالغ زمستان‏گذران و بالدار نسل جديد به هشت گروه حشره‏كشي ايراك IRAC

گندم مهمترين محصول راهبردي در ايران و دنيا است كه سن گندم (Hemiptera: Scutelleridae)Eurygaster integriceps Puton  سالانه خسارت فراواني به آن وارد مي‌نمايد. در حال حاضر در  ايران و ساير كشورهاي آلوده به اين آفت، دو گروه از حشره‌كش‌هاي ايراك (IRAC: Insecticide Resistance Action Committee) شامل پايرتيروئيدها و تركيبات فسفره آلي عليه سن گندم استفاده مي‌شود. در اين تحقيق، حشره‌كش‌هاي مختلف از هشت گروه حشره‌كشي ايراك، انتخاب و عليه سن بالغ زمستان‌گذران و سن بالدار نسل جديد، در زيست‌سنجي تماسي بكار رفتند. نتايج حاصل نشان داد كه در ميان حشره‌كش‌هاي مورد آزمايش، دلتامترين (2.93 ميلي‌گرم ماده‌ي موثره بر ليتر LC50:) از گروه پايروتروئيدها، سمي‌ترين تركيب شيميايي عليه سن بالغ زمستان گذران بصورت تماسي است و فنيتروتيون (19.4 ميلي‌گرم ماده‌ي موثره بر ليتر LC50:) در رتبه دوم قرار داشت. اما در مرحله سن بالدار نسل جديد، هر دو حشره‌كش در 72 ساعت بعد از تماس در يك گروه جاي گرفتند (4.6 – 4 ميلي‌گرم ماده‌ي موثره بر ليتر LC50:). ادامه‌ي بررسي‌ها مشخص كرد كه در ميان حشره‌كش‌هاي نئونيكوتينوئيدي، تيامتوكسام مي‌تواند از لحاظ سميت تماسي در رتبه‌ي بعدي قرار گيرد. مقايسه‌ي تلفات حشره‌كش‌هاي مختلف در غلظت‌هاي بالا (20000 - 60 ميلي‌گرم بر ليتر) از فرمولاسيون‌هاي تجاري نشان داد كه حشره‌كش‌هاي دلتامترين و فنيتروتيون روي هر دو فرم سن گندم، تلفات 90 تا 100 درصدي را داشتند. حشره‌كش‌هاي جديد اسپيروتترامات، فلونيكاميد و كلرانترانيلي‌پرول، تلفات قابل قبولي در 72 ساعت تماس روي سن بالغ زمستان‌گذران و سن بالدار نسل جديد نداشتند (43 –3.3 درصد). بنابراين اغلب حشره‌كش‌هاي جديد مورد آزمايش براي كنترل شيميايي سن گندم اثربخشي قابل قبولي نداشته و تنها تيامتوكسام مي‌تواند در سطح مزرعه‌ روي سن گندم مطالعه شود.