استعاره‌هاي جنگ بر بستر فرهنگ (مطالعۀ موردي كتاب «وقتي مهتاب گم شد»)

بسترِ فرهنگي استعاره‌ها يكي از موضوعات مهم در مطالعات استعاري در چند دهۀ گذشته بوده و همواره در كانون توجه پژوهشگران حوزۀ استعاره قرار داشته است. در پژوهش حاضر كه هدف آن بررسي رابطۀ ميان استعاره و فرهنگ است، نحوۀ مفهوم‌سازي استعاري مسائل و موضوعات مرتبط با جنگ در كتاب «وقتي مهتاب گم شد» (حسام، 1394) با توجه به بافت فرهنگي جامعه مورد مطالعه قرار گرفته است. تحليل استعاره‌هاي به‌كاررفته براي بيان مفاهيمي مانند جنگ، جبهه، شهادت و نيروهاي خودي و دشمن در چارچوب نظريۀ استعارۀ مفهومي (ليكاف و جانسون، 1980، 1999؛ ليكاف، 1993) نشان مي‌دهد كه نويسنده از استعاره‌هاي مفهومي متعددي براي بيان اين مفاهيم استفاده كرده كه اغلب آن داراي شالودۀ فرهنگي و متأثر از نگرش‌ها و باورهاي اسلامي نويسنده هستند. از جملۀ اين استعاره‌ها مي‌توان به «شهادت، سفر/پرواز/مسير است»، «شهادت، امتحان است»، «شهادت، مزد است» «جبهه، كربلا است» و «جبهه بهشت/جهنم است» اشاره كرد. اين يافته‌ها همسو با ديدگاه زبان‌شناسان شناختي نشان مي‌دهد كه استعاره‌ها علاوه بر مبناي جسماني، مبناي فرهنگي نيز دارند و يكي از راه‌هاي شناخت يك فرهنگ، شناخت استعاره‌هاي فرهنگي آن است.