شبهه خدا به‌مثابه توهم كودكانه (بررسي و نقد الحاد روان‌شناختي فرويد)

اگرچه فرويد طراح اين نظريه كه مي‌گويد خداوند ساخته و پرداخته ذهن بشر است نيست (چراكه پيش از او نيز اين ديدگاه مطرح بوده است)، اما او باني تقرير روان‌كاوانه اين مطلب است. او با تكيه بر يافته‌هاي روان‌كاوانه خود، الحاد روان‌شناختي را پايه‌گذاري نموده و خاطرنشان مي‌كند كه خداوند حاصل توهم كودكانه بشر است. انسان همواره به امنيت نياز دارد. وقتي كودك است اين نياز از طريق پدر تأمين مي‌گردد، اما وقتي بزرگ مي‌شود در يك فرايند روان‌شناختي از طريق جايگزين‌سازي پدر با خدا اين كار انجام مي‌گيرد. فرويد تلاش مي‌كند اين مطلب را با پياده‌سازي يافته‌هاي روان‌كاوانه خود در مورد جوامع ابتدايي و سپس اديان توحيدي به اثبات برساند. فرويد بدين‌منظور از زيرساخت‌هايي مانند جهان‌بيني علمي، داروينيزم و فيزيكاليزم نيز بهره برده است. در اين نوشتار ـ كه به شيوه تحليلي ـ توصيفي نگاشته شده ـ نشان داده‌ايم كه هم مباني ديدگاه فرويد و هم اصل ديدگاه او با ضعف‌ها و چالش‌هاي مهمي روبه‌رو است. از چالش‌هاي مهمي كه ديدگاه او با آن روبه‌روست اين است كه وي به‌رغم آنكه در بحث مباني علم‌گراست و شيوه علمي را تنها شيوه صحيح رسيدن به حقيقت معرفي مي‌كند، اما وقتي ديدگاه خود را مطرح مي‌كند گويا از اين شيوه غفلت مي‌كند. ديدگاه او شرايط يك ديدگاه علمي را نيز ندارد؛ چراكه از شرايط ديدگاه علمي آزمون‌پذيري است كه ديدگاه وي فاقد آن است. افزون بر اين، بر فرض كه ديدگاه او صحيح هم باشد، اين ديدگاه مستلزم نفي خدا نيست.