مقايسه اثربخشي آموزش مهارت‌هاي مثبت‌انديشي و آموزش فعال‌سازي رفتاري بر خودمراقبتي و استرس كرونا در بيماران ديابتي

زمينه و هدف: رفتارهاي خودمراقبتي شايع‌ترين پاسخ رفتاري پيشگيري كننده از استرس ناشي از بحران ويروس كرونا در بيماران ديابتي است. لذا پژوهش حاضر با هدف مقايسه اثربخشي آموزش مهارت‌هاي مثبت انديشي و آموزش فعال‌سازي رفتاري بر خودمراقبتي و استرس كرونا در بيماران ديابتي انجام گرفت.   روش كار: روش تحقيق در اين پژوهش نيمه آزمايشي از نوع پيش آزمون- پس آزمون- پيگيري با گروه هاي آزمايش و كنترل بود. جامعه آماري شامل تمامي بيماران ديابتي مراجعه كننده به كلينيك ديابت ونوشه شهرستان قائمشهر در سال 1400-1399 بود. از بين آنها تعداد 45 بيمار مبتلا به ديابت بر اساس ملاك هاي ورود و خروج و به شيوه نمونه گيري در دسترس گزينش شده و به صورت تصادفي در سه گروه (15 نفري) آموزش مهارت هاي مثبت انديشي، آموزش فعال سازي رفتاري و گروه كنترل گمارده شدند. گروه آزمايشي اول تحت آموزش مهارت هاي مثبت انديشي در 6 جلسه غيرحضوري 60 دقيقه‌اي قرار گرفتند؛ گروه آزمايشي دوم فعال سازي رفتاري را در 8 جلسه غيرحضوري 70 دقيقه‌اي آموزش ديدند؛ و گروه كنترل در فهرست انتظار بودند. ابزار پژوهش شامل مقياس استرس كرونا (CSS-18) و مقياس كوتاه فعاليت هاي خودمراقبتي ديابت (SDSCA) بود. داده ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه گيري مكرر و آزمون تعقيبي بن فرني در نرم افزار SPSS22  تجزيه و تحليل شدند.نتايج: نتايج نشان داد بين گروه هاي آزمايش و گروه كنترل تفاوت معني دار وجود داشت و هر دو مداخله مهارت هاي مثبت انديشي و آموزش فعال سازي رفتاري باعث كاهش استرس كرونا (15.73=F) و افزايش خودمراقبتي (16.17=F) بيماران ديابتي شده و تاثير اين مداخلات درماني در مرحله پيگيري نيز پايدار بوده است (0.05 p). همچنين، نتايج آزمون تعقيبي بن فرني حاكي از آن بود كه ميزان اثربخشي مداخله مهارت هاي مثبت انديشي بر بهبود استرس كرونا (9.02 =IJ) بيشتر از فعال سازي رفتاري بود؛ و ميزان اثربخشي مداخله فعال سازي رفتاري بر بهبود خودمراقبتي (12.93 =IJ) بيشتر از مهارت هاي مثبت انديشي بود (0.05 p).   نتيجه گيري: با توجه به يافته هاي پژوهش مي توان نتيجه گرفت كه مداخلات مهارت هاي مثبت انديشي و آموزش فعال سازي رفتاري مي توانند براي بهبود خودمراقبتي و استرس كرونا در بيماران ديابتي كارآمد باشند، و توصيه مي گردد كه درمانگران و مشاوران در راستاي بهبود خودمراقبتي و استرس كرونا بيماران مبتلا در كنار ساير مداخلات درماني از اين شيوه ها استفاده كنند.