مطالعه و تحليل شيوهٔ اجرايي خاتم معرق از دورهٔ قاجار تا دههٔ اخير

طبق منابع تاريخي خاتم‌كاري يكي از هنرهاي چوبي ايراني بوده كه با استناد به رحل چوبي محفوظ در موزه متروپوليتن، آغاز آن از دورهٔ آل مظفر شكل گرفته است. خاتم‌كاري در هر دوره ويژگي‌هاي منحصر به فردي داشته و همين مسئله سبب شده آثار شاخصي كه از هر دوره بر جا مانده بخش مهمي از هنر ايراني را شكل دهد. اين پژوهش با هدف تحليل شيوهٔ اجرايي خاتم معرق از دورهٔ قاجار تا دههٔ اخير علاوه بر تبيين ويژگي‌هاي اين شيوه به واكاوي آثار به جاي مانده نيز پرداخته است. سؤالات اين پژوهش عبارتند از : 1-ويژگي‌هاي فني شيوهٔ خاتم معرق چيست؟ 2-چه عواملي در تداوم خاتم معرق از دورهٔ قاجار تا دههٔ اخير مؤثر هستند؟ به منظور پاسخ دهي به سؤالات مطرح شده و همچنين تحقق هدف پژوهش، پس از تبيين شيوهٔ خاتم معرق و تحليل چگونگي تداوم آن تا دههٔ اخير، 6 اثر خاتم معرق از دورهٔ قاجار تا دههٔ اخير به عنوان جامعه هدف پژوهش تحليل و واكاوي شدند. در اين پژوهش روش تحقيق توصيفي-تحليلي و رويكرد آن از نظر روش شناختي، مبتني بر رويكرد ساخت‌گرا است. مطالعات و روش گردآوري اطلاعات مبتني بر مطالعات كتابخانه‌اي و ميداني بوده، ابزار و شيوه مورد استفاده مشاهده و روش تجزيه و تحليل كيفي است. نتايج تحقيق حاكي از آن بوده كه شيوهٔ خاتم معرق به گونه‌اي است كه براساس آن در يك اثر خاتم‌كاري مي‌توان علاوه بر تفكيك رنگي بين خاتم‌ها، زيبايي، تنوع طرح و نقش نيز ايجاد نمود. با توجه به بررسي‌هاي صورت گرفته مي‌توان نتيجه گرفت شيوهٔ خاتم معرق يكي از روش‌هاي پر اهميت در خاتم‌كاري دوره قاجار بوده كه تا دههٔ اخير تداوم يافته و نمونه‌هاي موجود بررسي شده گواهي بر اين امر است.