چرا كودتاي 1299 و پادشاهي رضاشاه مبدأ تاريخ معاصر ايران نيست؟

دربارۀ تعيين مبدأ تاريخ معاصر ايران اختلاف‏ نظرهاي فراواني شكل گرفته است. در سراسر دورۀ پهلوي تلاش مي ‏شد تا كودتاي 1299 و برآمدن رضاشاه مبدأ تاريخ معاصر ايران شناسانده شود. پهلوي‏ گرايان با ترسيم تصويري تاريك از وضعيت عمومي ايران در دورۀ قاجاريه به‌ويژه اوضاع بحراني كشور در آستانۀ كودتاي 1299، مي‏ كوشيدند با اسطوره‏ پردازي از رضاشاه، او را بنيانگذار ايران نوين و كودتاي 1299 را مبدأ تاريخ معاصر ايران معرفي كنند. مسئلۀ اصلي اين مقاله اين است كه آيا كودتاي 1299 و برآمدن رضاشاه مبدأ تاريخ معاصر ايران است؟ نگارنده با ارزيابي و نقد ايده‏ هايي كه توسط تاريخ ‏نگاران رسمي دورۀ پهلوي و نيز برخي از تاريخ ‏پژوهان مستقل، دربارۀ رضاشاه مطرح شده است، استدلال مي‏ كند كه مبدأ تاريخ معاصر ايران كودتاي 1299 يا پادشاهي رضاشاه نيست، زيرا نوسازي ‏هاي دورۀ رضاشاه به‌رغم گستردگي و تنوعش، حاوي تناقض ‏هايي بود كه جامعۀ ايران را دستخوش تنش و بحران دروني مي‏كرد و نوع سلطنت رضاشاه از نظر منطق تحول تاريخي به دورۀ پيشامشروطه تعلق داشت و هرگز نمي ‏توانست ايران را وارد يك دورۀ تمدني تازه ‏اي كند. بنابراين، مبدأ تاريخ معاصر ايران نه كودتاي 1299، بلكه انقلاب مشروطه است.