شاخص‌ها‌ و سنجه‌هاي موثر در اندازه گيري سطح هوش اطلاعاتي

نقطه مشترك همگرايي مهارت‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، سواد اطلاعاتي، رفتار اطلاعاتي، خلاقيت‌هاي فردي-جمعي، هوش و مباحث شناختي-اداركي، در مقوله‌ هوش اطلاعاتي است. اندازه‌گيري هوش اطلاعاتي در جوامع اطلاعاتي از اهميت زيادي برخوردار است. پرداختن به شاخص‌هاي مؤثر در اين موضوع، از مباحث تعيين‌كننده در ميزان استفاده از اطلاعات و داده در جوامع اطلاعاتي است. پژوهش حاضر با هدف شناسايي شاخص‌ها و سنجه‌هاي مؤثر در اندازه‌گيري هوش اطلاعاتي انجام شد. پژوهش از نوع كاربردي و با استفاده از روش كيفي شامل مطالعات كتابخانه‌اي، تحليل محتوا و تحليل نظرات خبرگان انجام شده است. ابزار جمع‌آوري داده‌ها شامل مطالعه متون تخصصي مرتبط با موضوع پژوهش، كدگذاري محتوا، و مصاحبه با متخصصان آشنا با مبحث هوش اطلاعاتي (8 نفر متخصص علم اطلاعات و دانش‌شناسي و 7 نفر متخصص روانشناسي) بود. جامعه پژوهش شامل متون تخصصي منتشرشده‌ مرتبط، نظريات علمي مرتبط، و متخصصان حوزه علم اطلاعات، دانش‌شناسي و روانشناسي است. در مبحث هوش از نظريه هوش چندگانه «گاردنر»، و در مبحث رفتار اطلاعاتي از نظريه‌هاي مختلف علمي استفاده شده است. طبق يافته‌هاي پژوهش، در نهايت، 14 شاخص و 97 سنجه‌ مؤثر براي اندازه‌گيري هوش اطلاعاتي در دو بُعد مديريت و بازيابي اطلاعات شناسايي شد. همچنين در پايان، يك چارچوب پيشنهادي براي اندازه‌گيري هوش اطلاعاتي ارائه شده است. از يافته‌ها چنين نتيجه‌گيري شد كه در جوامع اطلاعاتي، سياست‌گذاران و مديران سازمان يا سازمان‌هاي مسئول در ارتباط با افزايش سطح هوش اطلاعاتي جامعه بايستي در تدوين راهبردهاي كلي خود، راهبردهاي خاص هوش اطلاعاتي جامعه را در نظر بگيرند. يكي از اين اهداف راهبردي مي‌تواند افزايش سطح هوش اطلاعاتي افراد، سازمان‌ها و جامعه باشد. براي اين كار بايد شاخص‌هاي مؤثر براي اندازه‌گيري و راهكارهاي افزايش سطح هوش اطلاعاتي جامعه‌ مورد نظر مشخص شود. پيشنهاد مي‌شود اين امر در اولويت‌هاي جامعه اطلاعاتي قرار گرفته و ابزار اندازه گيري بومي هوش اطلاعاتي بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش تهيه شود.