ارائه معماري پيشنهادي به كارگيري اينترنت اشيا در كتابخانه‌ها‌‌ي دانشگاهي ايران

اينترنت اشيا در حال تبديل شدن به يك عنصر كليدي از اينترنت آينده و زيرساخت حياتي ملي و بين‌المللي است و به نظر مي‌رسد كه معرفي اينترنت اشيا در كتابخانه‌ها‌‌ امري قريب‌الوقوع و اجتناب‌ناپذير است. بنابراين، شناسايي معماري به‌كارگيري اينترنت اشيا در كتابخانه‌ها‌‌ي دانشگاهي ايران مهم‌ترين دغدغه‌ و مسئله اصلي پژوهش حاضر است. با توجه به جست‌وجوهاي به‌عمل‌آمده تاكنون معماري كه بر مبناي بررسي نظام‌مند مطالعات، معماري‌ها، الگوهاي پيشين و تركيب يافته‌ها‌‌ي آنان طراحي شده باشد، براي كتابخانه‌ها‌‌ي دانشگاهي ايران ارائه نشده است. ‌بنابراين، اين پژوهش مي‌تواند آغازي براي بهره‌‌برداري از اين فناوري نوظهور باشد. نوع پژوهش بر اساس هدف، توسعه‌اي-كاربردي است و از نظر مسير اجرا از روش‌هاي فراتركيب، پيمايشي-تحليلي و تأييد خبرگان موضوعي استفاده شده است. پايگاه‌هاي‌ اطلاعاتي «الزوير»، «اسكوپوس»، «امرالد»، «ليستا» IEEE Xplore، «مگيران»، «پايگاه مجلات تخصصي نور»، «سيويليكا»، «پايگاه مركز اطلاعات علمي جهاد دانشگاهي» و موتور جست‌وجوي «گوگل اسكالر» مورد بررسي قرار گرفتند. در مرحله اول، بعد از بررسي پايگاه‌هاي مذكور، پژوهشگران به استخراج مؤلفه‌ها‌‌ و شاخص‌هاي كاربرد اينترنت اشيا پرداخته و 9 مؤلفه (ساختمان، مديريت، كاربران، كتابداران، امانت، سالن مطالعه، مرجع، فهرست‌نويسي، و سواد اطلاعاتي) و 31 شاخص براي طراحي معماري مشخص گرديد. جهت تأييد اين مولفه‌ها و شاخص‌ها از ديدگاه جامعه هدف (مديران كتابخانه‌هاي دانشگاهي ايران)، سياهه وارسي محقق‌ساخته‌اي براي آنان ارسال شد. منظور از اين كتابخانه‌ها‌‌،‌ كتابخانه‌ها‌‌ي ‌مركزي ‌دانشگاه‌ها‌‌ي جامع است، كه به ‌شيوه سرشماري مورد مطالعه قرار گرفتند و بعد از بررسي نتايج آزمون تي تست تك‌نمونه‌اي معين شد كه كليه مؤلفه‌ها‌‌ و شاخص‌ها جهت كاربرد در كتابخانه‌ها‌‌ي دانشگاهي ايران مورد موافقت جامعه هدف قرار دارد. سپس، با بررسي جامع پژوهش‌هاي پيشين، معماري پيشنهادي طراحي گرديد و از نظر خبرگان حوزه اينترنت اشيا در ايران مورد تأييد قرار گرفت. معماري پيشنهادي از پنج لايه دستگاه، شبكه، ميان‌افزار، خدمات، امنيت و حريم خصوصي تشكيل شده و روش كار هر كدام از لايه‌‌ها شرح داده شده است. در صورتي كه مديران اين كتابخانه‌ها‌‌ تمايل به كاربرد اينترنت اشيا داشته باشند، مي‌توانند از اين معماري پيشنهادي براي اصول زيربنايي كار خود استفاده نمايند.