ارزيابي عملكرد طاق‌هاي بنايي سنتي غيرمسلح تحت بارهاي جانبي

امروزه حفظ و نگهداري از سازه‌هاي بنّايي در مناطق تاريخي، اهميت زيادي پيدا كرده است. بخش قابل توجهي از اين مسئله ناشي از كاربرد مصالح بنايي غيرمسلح در ساخت بسياري از اين گونه از سازه‌ها است. در كشور ايران، اكثر بناهاي تاريخي نيز با استفاده از مصالح بنايي و با معماري خاص اين منطقه احداث شده‌اند. سازه‌هاي موجود، اكثراً شامل ديوارهاي بنايي پيوسته و بعضاً با بازشوهاي قوسي شكل هستند. در اين گونه از ديوارها، سازه شامل دو پايه و يك قوس در بالاي آن است. از آنجايي كه ايران در منطقه لرزه خيزي واقع شده است، بررسي عملكرد اين سازه‌ها در برابر زلزله و بارهاي جانبي، اهميت زيادي دارد. از اين رو، در اين مقاله، به بررسي عددي رفتار درون صفحه طاق‌هاي آجري سنتي در مقابل بارهاي جانبي پرداخته مي‌شود. در اين راستا، مدل عددي از نمونه‌اي از طاق‌هاي موجود (در بازار مسگرهاي كرمان)، تحت شدت‌هاي بار پيش فشرده سازي (ثقلي) مختلف قرار گرفته و سپس، تحت بار افزون و به صورت جانبي (تحليل پوش اُور) تحليل مي‌شود و پاسخ نيروي برشي-تغييرمكان آن استخراج مي‌گردد. سپس نمودار به دست آمده دوخطي شده و بر اساس آن، نقاط عملكردي آن استخراج مي‌شوند. بر اساس نتايج به دست آمده از تحليل مشاهده گرديد كه با افزايش شدت بار ثقلي، ظرفيت برشي بيشينه ديوارها نيز افزايش پيدا مي‌كند. اما افزايش بيش از حد بار ثقلي منجر به آسيب ديدگي طاق تحت اثر بار ثقلي شده كه به موجب آن، سير افزايشي ظرفيت برشي روند معكوس به خود مي‌گيرد. همچنين، الگوي توزيع ترك و خسارت در طاق‌ها كمابيش مشابه هم بوده اما ميزان بازشدگي ترك‌ها به شدت از ميزان بار ثقلي وارد بر سازه ديوار تأثير مي‌پذيرد.