واكاوي نقش سياسي و نظامي سلسله‌هاي جستاني و مسافري در ديلم و آذربايجان از اواخر قرن دوم تا پنجم قمري

سلسله‌هاي جستاني (سدۀ دوم تا پنجم قمري) و مسافري (سدۀ چهارم تا پنجم قمري) از اولين سلسله‌هاي ديلمي بودند كه گرايش شيعي داشتند و به تبليغ اين مذهب در ديلم و آذربايجان ‌پرداختند. با وجود نقش اين سلسله‌ها در گسترش تشيع اما تاكنون در اين زمينه پژوهش مستقلي انجام نگرفته است. مقاله حاضر با تكيه بر رويكرد توصيفي-تحليلي به نقش سياسي و نظامي اين سلسله‌ها در گسترش تشيع در ديلم و آذربايجان طي سده‌هاي دوم تا پنجم قمري پرداخته است. پرسش اصلي پژوهش اين است كه: سلسله‌هاي جستاني و مسافري در گسترش تشيع چه نقشي داشته‌اند؟ يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه شاهان اين سلسله‌ها با دعوت از داعيان و مبلّغان زيدي و اسماعيلي به قلمرو خود، زمينه مناسبي براي فعاليت آنها فراهم كردند و با حمايت سياسي و نظامي از آنها، به گسترش تشيع در ديلم و آذربايجان كمك كردند و برخي از شعائر شيعي را در اين مناطق رواج دادند.