حافظه، روايت و بحران هويتي ممتد در ايران پس از انقلاب

دوﻟﺖ ﻫﺎ در اﯾﺮان ﭘﺴﺎ اﻧﻘﻼﺑﯽ ﺑﺮاي ﻣﺸﺮوﻋﯿﺖ ﺑﺨﺸﯽ ﺑﻪ ﺧﻮد از ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎي ﺣﺎﻓﻈﻪ اي و ﺑﻪوﯾﮋه ﺑﺮاي ﺑﺎزﺳﺎزي ﺣﺎﻓﻈﻪ از ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ در رﺳﺎﻧﻪ، آﻣﻮزش وﭘﺮورش و ﻓﻀﺎﻫﺎي ﺷﻬﺮي ﺑﻬﺮه ﺑﺮده اﻧﺪ. رواﯾﺎت اﻓﺮاد در ﻧﺴﻞ ﻫﺎي ﭘﺴﺎ اﻧﻘﻼﺑﯽ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﮐﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻫﺎي ﺣﺎﻓﻈﻪ اي ﻣﺴﺘﻘﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻐﯿﯿﺮات ﻫﻮﯾﺘﯽ و ﺷﮑﻞ ﮔﯿﺮي ﻫﻮﯾﺖ ﻫﺎي ﺳﺘﯿﺰه ﺟﻮ و ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﺟﻮ ﺷﺪه اﻧﺪ. در اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺎ ﺑﻬﺮه ﮔﯿﺮي از روش ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺤﻠﯿﻞ رواﯾﺖ ﻓﻮﮐﻮﯾﯽ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﺣﺎﻓﻈﻪ ﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ را ﺑﺮ ﻫﻮﯾﺖ ﺑﺨﺸﯽ ﺑﻪ ﻧﺴﻞ دوم و ﻧﺴﻞ ﭘﺴﺎﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﯿﻢ ﻧﺴﻞ دوم ﮐﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﯿﻢ ﺑﺎ ﻧﺴﻞ اﻧﻘﻼﺑﯽ ﮔﺬﺷﺘﻪ را ﺑﻪ ﯾﺎد ﻣﯽ آورد در ﺟﺮﯾﺎن ﻫﻮﯾﺖ ﯾﺎﺑﯽ از ﺳﯿﺎﺳﺖ ﻫﺎي ﺣﺎﻓﻈﻪ در دوره ﻫﺎي ﺳﺎزﻧﺪﮔﯽ و اﺻﻼﺣﺎت رواﯾﺖ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ. اﯾﻦ رواﯾﺎت دﯾﻨﺎﻣﯿﮏ ﺳﺘﯿﺰه ﺟﻮﯾﯽ و ﻣﺼﺎﻟﺤﻪ ﺟﻮﯾﯽ در اﺗﻔﺎﻗﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ اﯾﻦ دوران را ﺑﺮﺷﮑﻞ دﻫﯽ ﻓﺮاﻣﻮﺷﯽ ﮔﺰﯾﻨﺸﯽ ﯾﺎ ﺗﺠﻮﯾﺰي ﻧﻘﺸﯽ ﻣﺸﻬﻮد ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﻧﺴﻞ ﭘﺴﺎﺣﺎﻓﻈﻪ ﮐﻪ از ﻃﺮﯾﻖ واﺳﻄﻪ ﻫﺎي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺑﻪ درﮐﯽ از ﮔﺬﺷﺘﻪ رﺳﯿﺪه اﻧﺪ ﺳﯿﺮ ﻫﻮﯾﺘﯽ ﺧﻮد را ﺑﺤﺮاﻧﯽ و ﻫﻮﯾﺖ ﻣﻠﯽ را ﻣﺨﺪوش ﻣﯽ ﺑﯿﻨﻨﺪ. وﺿﻌﯿﺖ ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ در ﻧﺴﻞ ﭘﺴﺎﺣﺎﻓﻈﻪ ﺑﻪ واﺳﻄﻪ ﻓﺎﺻﻠﻪ ﻧﺴﻠﯽ ﺑﺎ ﻧﺴﻞ اﻧﻘﻼﺑﯽ ﮐﻤﺘﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد و اﻫﻤﯿﺖ ﻧﻬﺎد ﺣﺎﻓﻈﻪ ﻫﺎ در ﻫﻮﯾﺖ ﻣﻠﯽ ﺷﺎن رﻧﮓ ﻣﯽ ﺑﺎزد. ﺑﺤﺮان ﻫﻮﯾﺘﯽ در اﯾﻦ ﻧﺴﻞ ﻫﺎ ﻧﺸﺌﺖ ﮔﺮﻓﺘﻪ از اﻣﺘﺪاد وﺿﻌﯿﺖ ﺗﺮوﻣﺎﺗﯿﮏ وﻟﯽ ﻣﺒﺘﻨﯽ ﺑﺮ ﺗﺪاوم ﻫﻮﯾﺖ ﯾﺎﺑﯽ ﺳﺘﯿﺰه ﺟﻮﺳﺖ. ﺑﺮ اﯾﻦ ﻣﺒﻨﺎ ﺑﺮرﺳﯽ ﻇﻬﻮر و ﺑﺎ ﺗﻤﺪﯾﺪ ﺑﺤﺮان ﻫﻮﯾﺘﯽ در ﻧﺴﻞ ﻫﺎي ﭘﺴﺎاﻧﻘﻼﺑﯽ ﻣﻨﻮط ﺑﻪ درﯾﺎﻓﺘﯽ از ﺗﻌﺎﻣﻞ ﻣﯿﺎن ﺣﺎﻓﻈﻪ و اﺗﻔﺎﻗﺎت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ در دوران ﻣﻌﺎﺻﺮ اﺳﺖ.