ناكامي كانت در «ناكامي تئوديسه هاي فلسفي»؛ نقد و بررسي رويكرد سلبي كانت به تئوديسه

مسئله شرّ از ديدگاه كانت و تئوديسه مورد قبول او در اواخر دوره نقادي با دو رويكرد سلبي و ايجابي به تصوير كشيده شده است. رويكرد سلبي وي، پايان دادن به هر نوع تئوديسه پردازي عقل نظري و رويكرد ايجابي اش، پرداختن به تئوديسه اصيل از منظر عقل عملي است. «ناكامي تمامي تئوديسه هاي فلسفي» عنوان مقاله اي است كه كانت با هدف تقويت موضع معرفت شناسانه خود در اتخاذ رويكردي سلبي نسبت به تئوديسه هاي نظري در سال 1791 به نگارش درآورده است. از منظر وي تئوديسه فلسفي پاسخي عقلاني است به چالشي كه عقل، آن را عليه خداوند در مسئله شر ايجاد كرده است. اين درحالي است كه عقل هم چنان كه صلاحيت انتقاد نظري از خداوند به خاطر مسئله شر را ندارد، صلاحيت پاسخ گويي به آن را هم دارا نيست. اما خود او اينك از منظر يك قاضي بي طرف به سنجش اين چالش ها و تئوديسه هاي مطرح اقدام مي كند تا ناتواني عقل نظري را در پاسخ به اين مسئله كلامي بيش از پيش به تصوير كشد. مقاله حاضر با روشي توصيفي- تحليلي به طرح اين تئوديسه ها، اشكالات كانت بر آن ها و نقد و ارزيابي اين اشكالات بر اساس الهيات اماميه پرداخته و نشان مي دهد وي در اين مقاله به نقد بسياري از تئوديسه هايي اقدام كرده كه خود پيش از اين پذيرفته يا پس از آن در طرح تئوديسه اصيل خويش مطرح مي كند. هم چنين برخي از اين تئوديسه ها موافق با ديدگاه اماميه است و شواهدي بر تأييد آن ها از منظر عقل و نقل ارائه خواهد شد.