دو روش در پرداختن به فلسفه دين؛ پرسش و تعبير، پرسشگري و تعليق

در دهه ‏هاي اخير قبل از افول ستاره فلسفه دين تحليلي در قرن بيست‌ويك ميلادي ادبيات فلسفه دين با اين چالش مهم مواجه شد كه فلسفه‏ ورزي در باب دين منحصر به سنت فلسفي تحليلي نيست و در نظام ‏هاي فلسفي ديگر هم وجود دارد. در اين صورت تفاوت آن با ديگر نظام ها چيست؟ پاسخي كه مقاله به آن رسيده است، اين است كه در فلسفه تحليلي اصل با پرسشگري در باب مسيحيت است و اين پرسشگري در اغلب موارد منجر به تعليق جواب يا خدشه در معرفت ‎مندي باورهاي دين مي‎شود. در مقاله اين موضوع  بحث مي‎شود كه پرسشگري تمام فعاليت فلسفي نيست و صدق معناي فلسفه ورزي در باب دين آنجاست كه ما به يك تعبير فلسفي از يك عقيده ديني دست يابيم. از سوي ديگر در نظام هايي مثل حكمت اسلامي، در پي پرسش، تعبيري از آموزه و عقايد اسلام عرضه مي‎شود كه در آن سازگاري دروني، عقل ‏محوري و حقانيت ديني مفروض است و دنبال مي‎شود. نوع دين و نظام فلسفي در اينجا بسيار تعيين كننده است. البته اين دو نوع رويكرد، تفاوت نظام ‏مند داشته، تضاد بنيادي با يكديگر ندارند؛ اما در مسئله تماميت با يكديگر متفاوت ‏اند.