مباني و اركانِ حكومت ديني در انديشه سيدجمال‌الدين اسدآبادي

سيد‌جمال‌الدين اسدآبادي (1254-1314ق) متفكر و انديشمند مسلمان شيعي كه در پي انحطاط علم، فرهنگ و تمدن مسلمانان در قرن‎هاي اخير به دنبال چاره‌جويي و ارائه راه حل براي برون‌رفت از  وضعيت موجود بود. او با اعتقاد به مباني فكري تشيع دوازده‌امامي، برخورداري اسلام از يك نظام كامل و جامع، همبستگي دين و سياست و توجه بيش از پيش به ابعاد اجتماعي دين اسلام  به مبارزه با استبداد و استعمار در دو جبهه داخلي و خارجي همت گماشت و بر خلاف ديدگا‎ه‏هاي سكولاريسم و عِلمانيت، تأكيد فراواني بر حكومت ديني داشت. او با معرفي دو الگوي «خلافت اسلامي» براي اهل سنت و «ولايت فقيه» براي شيعيان به‌ويژه ايران از مباني، اركان، شرايط ويژگي‌ها و اهداف آن سخن گفت. نوشتار حاضر با استناد به آثار او به تبيين و تحليل مباني فكري و ديدگاه‌هاي او درباره حكومت ديني پرداخته و نقش تأثيرگذار او در تأسيس حكومت ديني مبتني بر ولايت فقيه را نشان داده است.