مفاهيم مقوم فرايند وحى ‌يابى عرضى تشريعى رسالى از منظر ديالكتيك الهى ابن عربى

فرايند وحي‌ يابي، در نظام عرفاني ابن‌عربي با پنج مفهوم قوام مي‌يابد. مسئله اصلي در اين مقاله، چيستي اين مفاهيم و چگونگي قوام بخشي آن به فرايند ايحاء و وحي‌يابي نبي، در شبكه پيچيده و درهم‌تنيده مفاهيم ذومعنا و تفسيرپذير منظومه معرفتي ابن‌عربي است. رهيافت‌هاي به دست آمده در اين پژوهش نشان مي‌دهد، پنج مفهوم «دقيقه»، «رقيقه»، «روح»، «نور» و «نكته»، در فرايند وحي‌، معطوف و مكملِ معنايي يكديگرند. دقيقه، امكان هرگونه آگاهى و ظهور؛ من‌جمله امكان ظهور آگاهى وحيانى تشريعى رسالى را فراهم مي‌آورد و رقيقه (تعين‌بخش اسماء) شعاع‌هاى داده‌هاى حقايق أسمائي است كه طرف‌سازى تضايف اشراقى را به انجام مي‌رساند و در فرايند وحى، اسماء دخيل در وحي؛ يعنى حى، نور، عليم، حكيم، متكلم، سميع و بصير را در مبدأ قابلى مرآتي قلبى متعين مي‌سازد و وساطت مي‌كند. روح، همان رقايق اسماء الهى (حقيقت) خصوصا اسم الحى است كه تعين يافتگى حقيقت معدوم العين و معقول؛ اما مؤثر اسم الحى را در مرائي أعيان، خصوصا مرات قلب نبى وساطت مي‎كند و نور؛ همان افاضه و اضافه اشراقى حقيقت اسم النور است كه جنبه آشكارگى كنه ذات براى خويش و بالتبع آن، براى ظهورات خويشتن را عهده‌دار است و شعاع‌هاى ريسمان مانند او، روابط و مناسبات رقايقى و ظهور اطوار تكلمى و علمى وحى نبوى را به نحو فعل گفتارى در مرآت قلب نبى ميسر مي‌سازد. نكته، رد و اثرى است كه از انعكاس حقايق أسمائي در مرائي قوابل وضع و رفع مي‌شود.