تحليل تلفظ گفتاري صورت‌هاي مضارع فعل «دادن» بر پايه نظريه بهينگي موازي و رويكرد پياپي‌ گزينيِ هماهنگ

صورت‌هاي مضارع فعل «دادن» شامل «مي‌دهم»، «مي‌دهي»، «مي‌دهد»، «مي‌دهيم»، «مي‌دهيد» و  «مي‌دهند» از افزوده شدن پيشوند مضارع اخباري (mi-) و شناسه‌هاي   /-am/، /-i/، /-ad/، /-im/، /-id/ و /-and/ به بن مضارع فعل «دِه» ساخته مي‌شوند. تلفظ اين صورت‌ها از سه هجا در گونه رسمي به دو هجا در گونه گفتاري كاهش مي‌يابد.  طبق «اصل كوشش كمينه» دليل كاهش شمار هجاها گرايش گويشوران براي صرف انرژي و كوشش كمتر در توليد عناصر زباني است. هدف پژوهش پيشِ رو كه به روش تحليلي در چارچوب نظريه بهينگي انجام شده، تحليل فرايندهاي واجي، ارائه‌ و رتبه‌بندي محدوديت‌هايي است كه برهم‌كنش‌شان موجب تغيير تلفظ اين صورت‌ها در گونه گفتاري شده است. روش پژوهش بدين ترتيب است كه نخست فرايندهاي واجي‌اي كه رخ داده‌اند تحليل مي‌شوند و محدوديت‌هايي كه برهم‌كنش‌شان موجب رخداد اين فرايندهاي واجي شده، معرفي و رتبه‌بندي‌ مي‌شوند. رتبه‌بنديِ‌ به دست آمده به تدريج تكميل مي‌شود تا در نهايت بتواند تبيين‌كننده همه تلفظ‌هاي اين‌ صورت‌ها باشد. علت اوليه تغيير تلفظ اين صورت‌ها رفع التقاي واكه‌ /e/ي فعل«دِه» با واكه‌هاي شناسه‌هاست كه از رهگذر حذف واكه /e/ي فعل صورت مي‌پذيرد. فرايندهاي ديگري كه در صورت‌هاي مختلف فعل «دادن» رخ مي‌دهند شامل حذف همخوان /d/ي شناسه‌ها، درج همخوان [n] و افراشتگي هستند. در تلفظ گفتاري صورت‌هاي «مي‌دهد» و «مي‌دهيد» تيرگي واجشناختي از نوع زمينه‌چين رخ داده است كه با بهره‌گيري از محدوديت‌هاي ويژه دسترسي‌دار به اطلاعات ساخت‌واژي مورد تحليل قرار گرفته‌اند. افزون بر اين، براي تحليل رخداد تيرگي واج‌شناختي در تلفظ گفتاري صورت «مي‌دهد» از رويكرد «پياپي ‌گزينيِ هماهنگ» بهره‌ گرفته شده است.