واكاوي بازنمود نظام نوبت‌ گيري سخن در گفتگوهاي مجموعه درسنامۀ پرفا

گفتگوكاوي يكي از حوزه هاي مهم در زبان شناسي است كه به بررسي گفتگوهاي واقعي مي پردازد و آن ها را از جهات مختلف مورد بررسي قرار مي دهد؛ يكي از مباحث مهم در گفتگوكاوي نوبت‌گيري است كه تعيين مي كند، چه كسي چه وقت با چه نشانه هاي زباني و غيرزباني براي واگذاري يا دريافت نوبت اقدام ‌كند. هدف پژوهش حاضر واكاوي بازنمود نظام نوبت‌گيري در گفتگوهاي مجموعه درسنامه پرفا با روش توصيفي- تحليلي است. از 11 تكنيك مطرح‌شده توسط سَكس و همكاران (1974) و جفرسون( 1973) براي تحليل داده ها استفاده شده است. بررسي 98 گفتگو در مجموعه سه جلدي پرفا نشان داد در 75 درصد موارد نوبت‌گيري، گوينده خود تصميم به واگذاري نوبت سخن نمود و در 25 درصد باقيمانده خودنوبت‌گيري رخ داد. در موضوع واگذاري نوبت سخن، تكنيك «سوال و جواب» سهم بسيار زياد و دو تكنيك «سوالات تاكيدي و عذرخواهي» سهم بسيار اندك و تقريباً صفر درصدي را در واگذاري نوبت داشتند. در موضوع خودنوبت‌گيري نيز تكنيك «بيان عقيده در زمان مناسب» سهم بسيار زياد و تكنيك «پيش‌بيني كردن پايان سخن گوينده» سهم صفر درصدي داشتند. در ميزان به كارگيري نسبي تكنيك‌هاي واگذاري نوبت و خودنوبت‌گيري در كتاب‌هاي سطح مقدماتي، مياني و پيشرفته نظم خاصي مشاهده نشد. در مجموع به نظر مي‌رسد نظام نوبت‌گيري سخن به طور كلي در درسنامه پرفا بازنمود داشته ولي به صورت جزئي در آن اختلافاتي با نظام‌ نوبت ‌گيري طبيعي فارسي‌ زبانان وجود دارد.