اصل توالي رسايي و همنوايي فرايندهاي واجي در ساختار هجايي زبان فارسي در چارچوب نظريه بهينگي

اين پژوهش در چارچوب نظريه بهينگي پرينس و اسمولنسكي(2004) و با استناد به شواهدي از «اصل توالي رسايي» در زبان فارسي به بررسي موضوع همنوايي در اين زبان مي پردازد. اصل توالي رسايي يك الگوي همگاني در ترتيب قرارگرفتن اجزاء درون هجاست كه به موجب آن درجه رسايي در تواليِ اجزاء تشكيل دهنده آغازه، سير صعودي و در تواليِ اجزاء تشكيل دهنده پايانه، سير نزولي دارد. در برخي موارد براي دستيابي به اين اصل چند فرايند واجي مختلف باهم همنوا مي شوند. در نظريه بهينگي، همنوايي نشاندهنده وحدت عملكردي چند فرايند واجي مختلف است كه هدف ساختاري يكساني را دنبال مي كنند. در اين پژوهش كه از نوع توصيفي- تحليلي است، 204 واژه با ساختار هجاييCVCC كه در آنها اصل توالي رسايي نقض شده است به شكل كتابخانه اي و ميداني مورد مطالعه قرار مي گيرند. با بررسي داده ها، ابتدا استدلال مي شود كه چگونه قواعد اشتقاقي نمي توانند ابزاري براي نشان دادن وحدت عملكردي فرايندهاي واجي مختلف باشند و سپس در چارچوب نظريه بهينگي و از طريق ترسيم تابلوهاي بهينگي نشان داده مي شود كه چگونه برخي فرايندهاي واجي مختلف در زبان فارسي(مانند حذف، درج، قلب، ...) علي رغم اينكه به تغييرات متفاوتي منجر مي شوند ولي به جهت دستيابي به اصل توالي رسايي با هم همنوا شده و يك هدف واحد را دنبال مي كنند. همچنين در اين پژوهش مشخص مي شود علي رغم يافته هاي پژوهش هاي پيشين كه اِعمال اصل توالي رسايي در زبان فارسي را فقط مختص هجاهاي داراي واكه بلند مي داند، اين اصل در بسياري از هجاهاي داراي واكه كوتاه هم صدق مي كند.