بررسي تكيه‌ي اسم در گويش مشهدي بر پايه ي نظريه ي واج شناسي مورايي

بررسي ساختار تكيه در گويش مشهدي مي‌تواند برخي تفاوت هاي اين گويش را نمايان سازد. در اكثر پژوهش‌هاي مربوط به تكيه در زبان فارسي تكيه مقوله‌اي صرفي است و آن را در ارتباط با اجزاي كلام بررسي مي‌كنند اما پژوهش حاضر سعي دارد تفاوت‌هاي موجود تكيه در مقوله‌ي دستوري اسم را بر اساس نوع و وزن هجا در چارچوب نظريه‌ي مورايي مورد بررسي قرار دهد. از آنجايي كه وزن هجا يا همان سبك و سنگين بودن هجا در تعيين تكيه‌ي كلمات موثر است و كشش جبراني نيز ناشي از وزن هجا مي‌باشد، يك ابزار صوري مانند مورا مي‌تواند راهگشاي مشكلات واج شناختي تكيه باشد. در بررسي‌هاي گويش مشهدي مشاهده شد كه وزن هجا مي‌تواند در پذيرش يا عدم پذيرش تكيه موثر باشد. در نهايت مشاهده شد توزيع تكيه در گويش مشهدي صرفا به مقوله‌ي دستوري وابسته نيست بلكه در مقوله‌ي دستوري اسم، ساخت و نوع هجا يعني سبك و سنگين بودن آن‌ها تاثير مستقيمي در نوع تكيه دارد علاوه بر آن خوشه‌هاي دو همخواني آغازه در تعيين وزن هجا و تكيه نقشي اساسي دارند. نتيجه‌گيري: مشاهده شد هجاي سنگين در مجاورت با هجاي سبك تكيه را به خود اختصاص مي‌دهد مگر اينكه در هجاي فوق سنگين شاهد درج واكه و شكست هجاي فوق سنگين باشيم كه در اين صورت تكيه به هجاي سبك تعلق مي‌گيرد. در مجاورت دو هجاي سنگين و فوق سنگين يكسان اولين هجا و هجاي داراي خوشه‌ي دو همخواني آغازين تكيه بر مي‌باشد.