الگوي مطلوب تجاري در زنجيره ارزش مركبات بر اساس مؤلفه‌هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، زيست‌محيطي و ساختاري در استان فارس

مدل تجاري مناسب در زنجيره ارزش كشاورزي، امكان استفاده كامل از پتانسيل‌ بخش كشاورزي را فراهم مي‌كند. اولين محصول باغي ايران مركبات است كه جايگاه جهاني آن از نظر توليد، رتبه هفتم و از نظر صادرات جهاني، رتبه 31‌ام مي‌باشد. عدم تناسب بين توليد و سهم مؤثر در بازار جهاني، بيانگر نداشتن يك الگوي مطلوب در زنجيره ارزش محصول است. استان فارس با توليد 1/4 ميليون تن مركبات، مقام دوم را در بين استان‌هاي كشور دارد. اين پژوهش به دنبال يك الگوي مطلوب زنجيره ارزش مركبات با توجه به مؤلفه‌هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي، زيست‌محيطي و ساختاري است. براي تهيه اطلاعات مورد نياز از تكنيك دلفي و تكميل پرسشنامه از طريق برگزاري جلسات توجيهي با مشاركت و هم‌انديشي 32 نفر از خبرگان استان، شامل كارشناسان كشاورزي، اتحاديه‌هاي توليدي، تعاون روستايي، صادركنندگان و كارشناسان مرتبط با صنعت فرآوري مركبات، استفاده گرديد. به منظور تجزيه و تحليل داده‌ها، محاسبه وزن معيارها و دستيابي به بهترين مدل زنجيره ارزش مركبات، از روش فرايند تحليل سلسله مراتبي (AHP) بهره گرفته شد. نتايج اين پژوهش نشان داد كه مؤلفه‌هاي اقتصادي، اجتماعي-فرهنگي، زيست‌محيطي و ساختاري در استان، نقش به سزايي در تبيين الگوي مطلوب تجاري در زنجيره‌ ارزش مركبات دارند. بنابراين بر اساس چهار معيار مذكور و 21 زير معيار مورد مطالعه، از بين مدل‌هاي تجاري كسب‌وكار در زنجيره ارزش، مدل «اركستر» به عنوان بهترين مدل با بيشترين وزن نسبي (0/399) در اولويت اول و مدل «يكپارچه» به عنوان كم اهميت‌ترين مدل با وزن نسبي 0/128 در اولويت آخر قرار گرفته است.