بررسي تأثير رويكردهاي جنسيتي بر دستيابي به توسعه پايدار در سكونت‌گاه‌هاي پيراشهري (مطالعه موردي روستاهاي پيرامون كلان‌شهر كرج)

با آنكه انديشمندان توسعه هميشه بر تعالي انسان از همه جنبه‌ها اتفاق‌نظر داشته‌اند، در بسياري از كشورها مسئله جنسيت معياري براي نابرابري‌هاي اجتماعي‌ـ فرهنگي، اقتصادي، سياسي و غيره شده و همين امر خود چالش و معضلي جدي در مسير دست‌يابي به توسعه پايدار است. در اين ميان، روستاها بيشتر، به دليل فضاي جنسيت‌زدگي، زنان و توانمندي آن‌ها را در عرصه‌هاي گوناگون ناديده مي‌گيرند. اين در حالي است كه مشاركت زنان هم‌پاي مردان مي‌تواند روند دست‌يابي به توسعه را تسهيل كند. ازاين‌رو، پژوهش حاضر با هدف بررسي رويكردهاي جنسيتي بر توسعه پايدار در روستاهاي پيرامون كلانشهر كرج انجام ‌شده است. روش تحقيق در پژوهش حاضر توصيفي‌ـ تحليلي و نوع آن از نظر هدفْ كاربردي است. براي جمع‌آوري اطلاعات از روش‌هاي‌ اسنادي و ميداني استفاده‌ شده است. جامعه آماري ده روستاي واقع در بخش مركزي شهرستان كرج و از مجموع 3 هزار و 987 خانوار ساكن در سكونت‌گاه‌هاي روستايي پيراشهري، با فرمول كوكران، حجم نمونه 228 خانوار برآورد و اين افراد با روش نمونه‌گيري تصادفي انتخاب شدند. براي آزمودن مدل مفهومي پژوهش و بررسي تأثير ابعاد پژوهش بر توسعه پايدار از تكنيك حداقل مربعات جزئي و از نرم‌افزار Smart PLS استفاده شد. با توجه به نتايج، ضرايب t بين متغيرهاي اصلي پژوهش، بالاي 2.58 بوده؛ يعني رابطه معنادار و مستقيم است. بدين‌ترتيب، ابعاد اقتصادي، اجتماعي، زيست‌محيطي و نهادي بر توسعه پايدار تأثير مثبت و معناداري دارد. مقدار R2 نشان مي‌دهد 96.7درصد توسعه پايدار با دست‌يابي به ابعاد چهارگانه تبيين شده و بعد اقتصادي با ضريب 0.88 تأثير بيشتري نسبت به ساير ابعاد بر توسعه پايدار روستايي داشته است. همچنين، نتايج آزمون T با دو گروه مستقل نشان داد كه در منطقه مطالعه‌شده، نوع جنسيت فقط در شاخص اقتصادي و توسعه پايدار تأثيرگذار نبوده است، ولي در سه شاخص اجتماعي، زيست‌محيطي و نهادي نوع جنسيت تأثيرگذاري معناداري داشته است. لذا كليه ابعاد ذكرشده از جهت اهميت و ضرورت، نيازمند برنامه‌ريزي مدون و نيز اقدام براي ارتقا بوده و بي‌توجهي به هريك از آن‌ها مي‌تواند روند بهبود توسعه پايدار روستايي و نيز نقش مثبت رويكرد جنسيت در آن را با چالش و مشكلاتي عديده مواجه كند.